Gerhard Kessler'in Türkiye'deki Sosyoloji Anlayışına Katkısı

Özet

Bu makale, Almanyada Nazi iktidarının başlamasının ardından takibata uğrayanakademisyenlerden biri olup, aynı zamanda 1933 Üniversite Reformu vesilesiyle Türki- yeye sığınan profesörler arasında da yer alan Gerhard Kesslerin Türkiyede tanıttığı sos- yoloji anlayışının Alman entelektüel geleneği içindeki köklerini ve Türkiyedeki etkilerinigöstermeyi amaçlamaktadır. Makale boyunca Kesslerin biyografisi, etkilendiği Almanentelektüel geleneği, sosyoloji anlayışı ve bu anlayışın Türkiyedeki etkileri ele alınmış- tır. Kesslerin sosyoloji anlayışı değerlendirilirken, 1930lara kadar Türkiyede hakim olansosyoloji geleneği dikkate alınmış ve Kessler ile özellikle Ziya Gökalp arasında karşılaş- tırmalar yapılmıştır. Alman Tarihçi İktisat Okulu geleneği içinde yetişmiş bir isim olanKesslerin sosyal politikacı kökenleri, onun sınıflı bir toplumun akademisyeni olmasınınbir sonucudur. Kessler, Türkiyeye geldikten sonra bir yandan Türkiyenin sosyo-iktisadiyapısı üzerine çalışmalar ortaya koyarken, diğer yandan da Alman sosyolojisinin kurucuisimlerinde kökenini bulan ve sosyal ilişkiler teorisi olarak adlandırdığı bir sosyoloji yakla- şımını derslerinde işlemiştir. Kesslerin eserlerinde Almanyadaki sosyal liberalizmden neşeteden hürriyetçi kolektivizm diyebileceğimiz anlayışın içkin olduğu görülmektedir.

Abstract

This article aims to show the roots of Gerhard Kessler s understanding of soci- ology in the German intellectual tradition and also its influences in Turkey. Kessler wasone of the academicians prosecuted in Germany right after the Nazi ideology had seizedpower, and was also among refugee-professors thanks to the 1933 Turkish University Re- form. In the article, Kessler s biography, the German intellectual tradition he was influ- enced by, his understanding of sociology and also the influence of this understanding inTurkey have been covered. While evaluating Kessler s studies in Turkey, the sociologicaltradition in Turkey was taken into consideration and also comparisons were made betweensociologies of Kessler and Ziya Gökalp. Kessler s main academic formation in social policywas a result of the fact that he was an academician of a class-based society. Following his ar- rival into Turkey, Kessler dealt with issues regarding the social structure of Turkey. Besidesthis, he lectured a sociological understanding based on, what he calls, the theory of socialrelations. His works presented also an approach of liberal collectivism which originatedin social liberalism in Germany.