Ekspresyonizm ve Müzik: 20. Yüzyılın İlk Yarısında II. Viyana Okulu Çevresinde Gelişen “Yeni Müzik” Yaklaşımı ve Müzikal Modernizm

Expressionism and Music: A “New Music” Approach and Musical Modernism in the First Half of the 20th Century around the Second Viennese School

Özet

Modernizm kapsamı altındaki akımlara dâhil olma bilinci, müzikte, diğer sanat disiplinlerinde olduğundandaha az belirgindir. Modernizm üst başlığı altında bulunan akımlar, ortak bir modernizm idealinipaylaşmakla beraber, özellikle sanatsal üretim biçimleri ve tavırlarıyla birbirlerinden ayrıldıkları vemüzikten ziyade, plastik sanatlar ve edebiyat merkezli geliştiklerinden, müzikte bu akımların karşılıklarınıbulmak ya da besteci ve yapıtlarını bu akımlar çerçevesinde sınıflandırmak (müziğin kendine has soyutlamadili çerçevesinin dışına çıkarak, ona dair yapısal ve biçimsel unsurları edebi ya da diğer disiplinlere aitbir dille açıklamak) diğer sanat disiplinlerinden daha karmaşıktır. Başlangıcından itibaren “soyutlama”yayönelik bir sanat disiplini olan müziğin, özellikle salt ses ve zaman organizasyonundan ibaret olan çalgısalbiçimlerin, sahne performansı dışında az sayıda farklı disiplinlere dair unsur barındırmaları (özellikle edebimetin barındırmamaları, bir diğer deyişle, salt ses ve zaman öğelerinden oluşmaları), bu akımlara dâhiledilmelerini zorlaştırır. Bu ve benzeri kendi özel teknik koşullarından ötürü modernizm, müzikte, diğersanat akımlarından biraz daha sonra yaşanmaya ve anlaşılmaya başlanmıştır. Ekspresyonizm ve müzikilişkisi söz konusu olduğundaysa, müzikteki Ekspresyonist ögeleri biçimsel açıdan tanımlamak zor olmaklabirlikte, yapıtlarda ortak olan bazı genel ve özel biçimsel özellikler mevcuttur. Dolayısıyla Ekspresyonizminçeşitli müzik öğelerindeki biçimsel görünümleri üzerine bazı genel gözlemler yapılabilir ve bunlar resim veedebiyattaki Ekspresyonist özelliklerle de ilgilidir.

Abstract

Consciousness, which is included in trends under the scope of modernism, is less prominent in music than in other art disciplines. Either finding the trends under the heading of modernism, together with the common ideal of modernism, first by what distinguishes them from one another in terms of their artistic forms of production and attitudes and to an excessive degree through music as well as the plastic arts and literature-based developments, or classifying composers and their works in the framework of these trends (explaining the literary of structural and stylistic elements related to it or through a language that belongs to other disciplines by escaping the environment of music’s own distinctly abstract language) is more complex than in other art disciplines. Since its beginning as an art discipline directed towards “abstraction”, music’s housing of the element related to a small number of different disciplines apart from stage performance and in particular its instrumental forms that consist of pure sound and time (in that it doesn’t particularly contain literary text; i.e., it consists of only rhythm and sound elements), has made it difficult for these trends to be included. Because of this and similar special-to-itself technical conditions, modernism in music began to be experienced and understood a little later than in other artistic trends. And when the subject is the relationship of Expressionism and music, together with the difficulty of describing Expressionist elements in terms of form, some general and special stylistic qualities with common structures become available. As such, some general observations can be made regarding Expressionism’s stylistic appearances in a variety of musical elements, and these also relate to the Expressionist features in paintings and literature.