Dergiler / İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi / 2008 / Cilt: 0 - Sayı: 38
El Müeyyed'in İttihat ve Terakki'ye Cevabı Mısırlı Bir Gazetecinin Kanun-i Esasi, İdare-i Örfiye ve Hilafet ile İlgili Görüşleri
- Sayfa
- 69–87
- DOI
- —
Özet
Kahire’de basılan el Müeyyed gazetesi 1909 tarihinde el Beyan adıyla ayrı bir broşür yayınladı. Bir tarafı Arapça bir tarafı Osmanlıca olarak basılan broşür İttihat ve Terakki yanlısı İstanbul basınının gazeteye yönelttiği bazı suçlamaları cevaplandırmak amacıyla kaleme alınmıştı ve suçlamaların niteliği nedeniyle gazete, Kanun-i Esasi, İdare-i Örfiye ve Osmanlı hilafetiyle ilgili görüşlerini özetle ve açıkça ilan etmek durumunda kalmıştı. El Müeyyed gazetesi Şeyh Ali Yusuf tarafından kurulmuştu ve onun çabalarıyla çıkarılmaktaydı. Broşürün altında da Ali Yusuf’un imzası vardı. Bu çalışma 1913’te ölen Ali Yusuf’un “el Beyan” başlıklı bu broşürünü hem Ali Yusuf’un biyografisini hem de el Müeyyed’in siyasi macerasını göz önünde tutarak incelemeyi amaçlamaktadır.El Beyan İttihat ve Terakki yönetimine keskin eleştiriler getirmektedir. Şeyh Ali Yusuf Kanun-i Esasi’ye sahip çıkmak ve propagandasını yapmakla birlikte 31 Mart Vakası sonrasındaki gelişmelere, geçici olması gereken İdare-i Örfiye’nin süreklileşmesine ve yönetimde ordunun ağırlığının gittikçe artmasına karşı çıkmaktadır. Ali Yusuf büyük oranda Abdurrahman el Kevakibi’nin Tebayi-il İstibdat adlı kitabından devşirerek geliştirdiği İdare-i Örfiye’yle ilgili eleştirilerinin bütün Mısırlıların bakışını yansıttığını iddia etmektedir. Çalışma istisnai özellikler taşıyan bir Mısır/Arap gazetesinin bakışını yansıtması bakımından Arapların 1908 Devrimi, Osmanlı hilafeti ve bağımsız bir Arap devletiyle ilgili görüşleri etrafında dönen tartışmalara Mısır cephesini de göz önünde bulunduran bir noktadan bir katkıda bulunmayı ummaktadır.
Abstract
This article interprets the booklet –el Beyan- which was published by an Egyptian newspaper in 1909, el Müeyyed, owned by Shaykh Ali Yusuf . The booklet covers the attitudes of the Shaykh Ali Yusuf towards Kanun-i Esasi, the reign of Union and Progress Party and the Ottoman / Arabian Chaliphate. Shaykh Ali Yusuf argues his thoughts against the claims of the newspapers which were in favour of the Union and Progress Party under three titles: “El Müeyyed and Kanun-i Esasi”, El Müeyyed and the Caliphate” and “El Müeyyed and İzzet Abid Pasha”. El Beyan features that Shaykh Ali Yusuf is in favor of Kanun-u Esasi however is not approving the military regime of the Union and Progress Party in the capital. The main theme of this article is to point out the importance of el Beyan as an example of Egyptian and Arabian nationalist thought about Second Constitution in the Ottoman Empire.