Nehir tipi hidroelektrik santrallerinin havzalar üzerindeki ekohidrolojik etkileri

Ecohydrological effects of run-of-river type hydroelectric power plants on the watersheds

Özet

Hidroelektrik santrallerinin kurulum aşamasında meydana gelen orman kesimi, hafriyatdepolama, yol yapımı, topraklarda kompaktlaşma gibi olumsuzluklar ile işletim aşamasında doğal akışözelliklerinin değişmesi, sucul organizmaların göç yollarının tıkaması, enerji nakil hattı geçişi, ilaveyolların yaratacağı zararların yaban hayvanları ve ekosistemler üzerinde bir takım olumsuz etkilere yolaçması kaçınılmazdır. Ortaya çıkabilecek olumsuzlukların ya da kötüye gidişin etkilerinin en hızlı ve açıkbiçimde görülebileceği yerler akarsular ve bünyelerindeki habitatlardır. Fakat dere ekosistemlerininsağlık ve doğallıktan uzaklaşma (entegrasyon) düzeyini ortaya koymak ve bununla bağlantılı olarak nehirtipi hidroelektrik santrallerinin etkilerini en iyi şekilde değerlendirmek ekohidrolojik anlamda mümkünolabilmektedir. Bu gerçekler, ülkemizde üzerine kurulduğu nehir tipi HESleri barındıran havzalardabilimsel açıdan havza ölçeğinde ekosistemlerin devamlılığını gözetecek ekohidrolojik ağırlıklı birdeğerlendirme yapılması gereksinimini gündeme getirmektedir. Bu makalede nehir tipi hidroelektriksantrallerinin ekohidrolojik etkilerini ortaya koyabilecek değerlendirme metodolojisinin ana hatlarıirdelenmiştir.

Abstract

In the construction phase of a hydroelectric power plants (HEPP) many negative effects includingsoil compaction, road construction, modification in flow regime, degradation of aquatic habitats, powertransfer lines and roads, and impacts on wildlife are expected on ecosystems. Streams and stream habitatsare affected from all these immediately. In our country the dam-type hydro power plant is used heavilywhere the energy production is closely related to water holding capacity, but this type of energyproduction give rise to high. Therefore instead of this type of energy production is used of the efforts ofdifferent hydraulic evaluation possibilities. This is an example of runoff type hydroelectric power plantswhich is related to natural flow characteristics during energy producing. With the effect of differentenergy cost, some changes has been occurred in the energy sources policies (privatization, legislationchanges). A useful tool of field surveys together with ecohydrological study is required to reveal theseeffects and the integration level of the stream. These suggest that a watershed based scientific evaluationthat ensures the sustainability of ecosystems is a ecohydrological research gap in our country. Anevaluation will be improved to reveal the ecohydrological effects of run-of-river type hydroelectric powerplants as an outcome of this study.