Eskişehir – Çatacık yöresi sarıçamlarında (Pinus sylvestris L.) tohum verimi

Seed crop of scots pine (Pinus silvestris L.) in Eskişehir-Çatacık forest region

Özet

Bu çalışma ile Eskişehir-Çatacık yöresi sarıçamlarında farklı bonitet ve yaşlarda, aralama uygulanmış veya uygulanmamış toplam 15 deneme alanında, 6 yıl süre ile (1974-1979) tohum verimi ve kalitesinin saptanması amaçlanmıştır. Böylece, aynı yöre ve deneme alanlarında, daha önce üç yıl için (1971-1973) saptanmış olan sarıçam tohum verimi kalite ve kantitesi ile tohum yılları, bu çalışma sonucu 1974-1979 yıllarıyla birlikte 9 yıllık (1971-1979) periyodu kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Tohum veriminin saptanması için Sündiken Dağları’nın kuzey aklanında saf, aynı yaşlı ve normal kuruluştaki sarıçam populasyonlarından 15 deneme alanı seçilmiştir. Deneme alanları 50mx50m (0,25 hektar) boyutlarında olup, orta yaşlı ve yaşlı deneme alanlarına 20’şer adet, genç deneme alanlarına ise 30’ar adet tohum kapan yerleştirilmiştir. Tohum kapanların ağız genişliği 1/10 m2 dir. Araştırma sonuçlarına göre, genel olarak iyi bonitet sarıçam populasyonlarının tohum verimi daha fazla bulunmuştur. Aynı bonitet sınıfında en fazla tohum orta yaş populasyonlardan elde edilmiştir. Silvikültürel işlemler (aralama) tohum verimini bir miktar artırmıştır. Tohum veriminin yıllara göre azalıp çoğalması, genel olarak tüm deneme alanlarında aynı yönde olmuştur. Çatacık yöresinde zengin tohum yılları 2-3 yılda bir, zengin ve orta tohum yılları birlikte dikkate alındığında peşpeşe veya 2 yılda bir oluşmaktadır. Boş tohum oranları bazı istisnalar dışında yaşlı meşcerelerde ve zayıf bonitetlerde daha fazla bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, Çatacık yöresinde üstün nitelikli doğal sarıçam populasyonları 40-45 yaşlarından sonra tohum meşceresi olarak seçilebilir. Hatta gereken hallerde, tohum sağlamada, 180-200 yaşlarındaki populasyonlardan da faydalanmak olanaklıdır.

Abstract

This article describes the quantity and quality of seed yields, their annual variations for populations of different site classes, age catagories and effects of silvicultural treatments in Pinus sylvestris in Eskişehir-Çatacık forest region. The study covers a period of 6 years between the years 1974 and 1979. In one of the previous research which covered three years (1971-1973) at the same sample plots has been concluded and published (Boydak, 1975; Boydak, 1977). So together with this research 9 years (1971-979) of the seeding characteristics of Pinus sylvestris was obtained. The study area was located on the northern slopes of the Sundiken Mountains. Fiveteen sample plots were chosen in pure and even-aged scots pine stands with normal constitution to determine seed crop in Çatacık region. Every sample plot had an area of 0.25 hectar (50x50 m). 20 seed traps each with a surface area of 1/10 square meter were systematically placed in the sample plots of middle aged and older selected stands, while 30 traps were placed in each young populations. The results indicated that, in general, seed yiled was higher in good site classes, and middle ages populations in scots pine. Silvicultural treatments (thinings) slightly increased the seed crop in Pinus sylvestris. Seed productivity of 15 populations showed the same paterns from year to year. Good seed years have repeated 2-3 years intervals. Moreover good seed years together with medium seed years have occured either consecutive years or every two years. In general, empty seed percentages were positively correlated with poor site classes and old stands. The results of the investigation revealed that seed stands should be chosen over 40-45 years of age in the natural scots pine stands with superior quality in Çatacık region. When necessary seed collection could also be made from old stands such as 180-200 years of age.