Yesirçöl Dağı (Aşkale, Erzurum) ve dolayının stratigrafisi

Özet

Yesirçöl Dağı (KB Erzurum) ve dolayında yeralan inceleme alanında Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı birimler yüzeyler. İnceleme alanındaki birimlerin en alt kesimini Rizekent formasyonu ile Koçdağı volkanitleri oluşturur. Geç Jurasik yaşlı bu birimleri geç Jurasik-erken Kretase yaşlı Büyükgüney formasyonu ile erken Kretase yaşlı Yesirçöl formasyonu izler. İstif üste doğru Senomaniyen-Kampaniyen yaşlı Başkurtdere formasyonu ve Kopdağı melanjı ile devam etmektedir. Bu melanj birimi üzerine Senoniyen-Daniyen yaşlı Serçeme formasyonu uyumsuz olarak gelir. Buraya kadar anlatılan istif Gölveren volkanitleri tarafından kesilir. Gölveren volkanitleri üzerine uyumsuz olarak Eosen yaşlı Keçitaşı formasyonu gelir, ve bu birim uyumsuz olarak Aşkale formasyonu tarafından örtülür. Miyosen yaşlı bu formasyon içerisinde Gürleyintepe , Koşapınar ve Meymansur üyeleri ayırt edilmiştir. Aşkale formasyonu Ziyarettepe volkanitleri tarafından kesilir ve uyumsuz olarak örtülür. Üst Miyosen yaşlı Ziyarettepe volkanitleri üzerine uyumsuz olarak Pliyosen yaşlı Gelinkaya formasyonu gelir. Bölgede geç Jurasik'den itibaren erken Kretase sonlarına kadar gittikçe derinleşen ortamda oluşmuş bir çökel istiflenmsi görülmektedir, geç Kretase'den itibaren ise bölgenin sıkışma rejimi altına girdiği ve bunun bir sonucu olarak da Kopdağı melanjının bölgeye yerleştiği anlaşılmaktadır. Çalışma alanı ve civarında gözlenen KD-GB doğrultulu kıvrımlar, bindirmeler ve doğrultu atımlı faylar bölgenin yaklaşık K-G doğrultulu bir sıkışma rejiminin etkisinde kaldığını göstermektedir.

Abstract

In the study area that lies at and around the Yesirçöl Mountain (NW of Erzurum), the Mesozoic and Cenozoic units are exposed. The lowest part of the sequence is composed of the Rizekent formation and the Koçdağı volcanics. These units that are of Late Jurassic age, are followed by the Büyükgüney formation of Late Jurassic-Early Cretaceous age and the Yesirçöl formation of Early Cretaceous age. These are followed upward by the Başkurtdere formation of Cenomanian-Campanian age and the Kopdağ melange. The Serçeme formation of Senonian-Danian unconformably overlies the melange unit. The mentioned sequence is intruded by the Gölveren volcanics. The Keçitaşı formation of Eocene age unconformably overlies the Gölveren volcanics, and in turn is unconformably overlain by the Aşkale formation. This formation of Miocene age is divided into Gürleyintepe, Koşapınar and Meymansur members. The Aşkale formation is intruded and unconformably overlain by the Ziyarettepe volcanics. The Ziyarettepe volcanics of Late Miocene age in turn is unconformably overlain by the Gelinkaya formation. This unit of Pliocene age, in turn, is unconformably overlain by the alluvium of Quaternary age. In the region there is a sequence reflecting deepening depositional environment from Late Jurassic to Late Cretaceous. From Late Cretaceous onwards the region was under the compressional regime, and the emplacement of the Kopdağı melange is the result of this regime. The northeast-soutwest-trending folds, thrusts and strike-slip faults observed in and around the study area reveal that the region has undergone approximately north-south-trending compressional regime.