Dergiler / İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Yerbilimleri Dergisi / 2002 / Cilt: 15 - Sayı: 1
Amasra yöresindeki (Zonguldak Havzası) karbonifer yaşlı kiltaşlarının ana kaya özellikleri
- Sayfa
- 15–27
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Amasra yöresinde (Zonguldak) yer alan Karbonifer yaşlı kiltaşlarının ana kaya potansiyelini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla Amasra güneyinde açılmış AK-10, AK-11 ve AK-14 nolu sondaj kuyularında kesilmiş Karbonifer yaşlı Kozlu ve Karadon formasyonlarından toplam 27 adet kiltaşı örneği değerlendirilmiştir. Örnekler, çalışmanın amacı doğrultusunda organik jeokimyasal (toplam organik karbon analizi (TOC), Rock-Eval piroliz, değişken sıcaklık açık sistem piroliz) ve organik petrografik yöntemlerle incelenmiştir. Kiltaşlarının toplam organik karbon içeriği % 0.3-31.2 arasında değişmektedir. Örneklerin büyük çoğunluğu, gaz oluşturmaya elverişli Tip III kerojen içermektedir. Olgunlaşma derecesi ise, 428-488 °C Tmax değerleri arasındadır. Çalışma kapsamında ayrıca, Karbonifer istifindeki kiltaşlarının toplam hidrokarbon (petrol+gaz) oluşturma potansiyeli kantitatif olarak saptanmıştır. Seçilen iki farklı örnek için sırasıyla, gram TOC başına 99,6 mg ve 188,8 mg hidrokarbon (HC) oluşturma potansiyeli söz konusudur. Ancak, analiz için seçilen örneklerin, kinetik analiz için öngörülen ölçüde düşük bir olgunluğa sahip olmamaları nedeniyle, elde edilen 99,6 ve 188,8 mg HC/g TOC hidrokarbon oluşum potansiyelleri ve ilgili aktivasyon enerjisi dağılımlarının temsilci olmadığı sonucuna varılmıştır. Gerçek potansiyelin daha yüksek olması gerekmektedir.
Abstract
In this study, the source rock potential of the Carboniferous claystones in the Amasra area (Zonguldak Basin) was investigated. Twenty-seven samples originate from the AK-10, AK-11 and AK-14 wells drilled in the south of Amasra town. Samples were collected from Carboniferous claystone horizons in the Kozlu and Karadon formations encountered in each well. These samples were analysed by different organic geochemical (total organic carbon (TOC), Rock-Eval pyrolysis; open system non-isothermal pyrolysis) and by organic petrographic methods considering the aim of the study. The TOC values range between 0.17 and 31.2 %. Most of the samples contain Type III organic matter. Maturity of the samples expressed in Tmax varies from 428 to 488 °C. In this study, the hydocarbon (HC) generation potential has also been determined quantitatively for two claystone samples. Results indicated a bulk HC-generation potential of 99.6 mg HC / g TOC and 188.8 HC / g TOC. Relatively high maturity of the samples resulted in a shift towards higher activation energies (e.g. higher temperatures). Therefore, the obtained HC-generation potential values of 99.6 and 188.8 mg HC /g TOC and the respective activation energy distributions can not be considered as fully representative. Actual HC-generation potential has to be higher.