Türkiye'deki illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri ve afetlerden sosyal ve ekonomik zarar görebilirlikleri arasındaki ilişki

The relationship between socio-economic development and social and economic vulnerability levels of cities in Turkey

Özet

Dünyada sürekli olarak afetler meydana gelmekte ve insanlar bu afetlerden dolayı zarargörmektedir. Gerek ülkemizde son yıllarda yaşanan afetler, gerekse dünyada yaşanan2004 yılındaki Güney Asya Depremi ve onu izleyen tsunami, 2005 yılında meydana gelenPakistan Depremi ve ABD’deki Katrina Kasırgası, Darfur’da yaşanan insanlık krizi,2009’da Çin’de, 2010 yılında Haiti ve Şili’de yaşanan depremler ile Pakistan’da yaşanansel felaketi ve bu yıl Japonya’da yaşanan deprem ve son olarak Afrika’da yaşanankuraklık afetlerin neden olabildiği kayıpların boyutlarını gözler önüne sermiştir.Meydana gelen bu afetler neticesinde yaşanan kayıpların ve etkilenme derecelerininülkeden ülkeye aynı olmadığının, özellikle gelişmemiş ya da gelişmekte olan ülkelerde bukayıpların çok daha fazla olduğunun görülmesi, akıllara afetlerden ötürü zarargörebilirliğin bir gelişmemişlik sorunu olabileceği ihtimalini getirmektedir.Bu noktadan hareketle bu çalışmanın amacı; afetin meydana geldiği coğrafyanıngelişmişliği ile o coğrafyada yaşayanların afetlerden sosyal ve ekonomik zarargörebilirlikleri arasında ilişki olup olmadığının anlaşılması ve varsa bu ilişkinin yön vederecesinin belirlenmesidir. Çalışma Türkiye’deki iller bazında ve bu illere ait verilerlegerçekleştirilmiştir. Sonuçlar Türkiye’deki illerin afetlerden dolayı sosyal ve ekonomikzarar görebilirliğinin, illerin sosyo-ekonomik gelişmişliği ile kısmen benzerlikler göstersede ayrıştığı yerler olduğunu ortaya koymaktadır. Sosyal ve ekonomik zarar görebilirliğinkısmen bir gelişmemişlik sorunu olduğu ancak olası zararların azaltılabilmesi için detaylızarar görebilirlik analizleri yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Abstract

Disasters occur frequently, and people suffer because of consequences of these disasters.Both the recent disasters in our country (1999 earthquake), and disasters in the World(South Asia earthquake and tsunami in 2004, Pakistan Earthquake and Hurricane Katrinain the USA in 2005, humanitarian crisis in Darfur, earthquakes in China in 2009 and Haitiand Chile in 2010, flood in Pakistan and, lately earthquake and following tsunami inJapan and drought in Africa) have revealed the many sides and size of the losses whichare caused by disasters.Losses which occur after a disaster may differ from one country to another. Especiallyunderdeveloped or developing countries suffer much more comparing to developedcountries. Thus, it can be claimed that there is some correlation between developmentlevel and disaster vulnerability. However, in some cases this argument may not be trueand sometimes some developed cities or countries might be more vulnerable.The purpose of this study is to analyze whether there is a correlation betweendevelopment level of a city and economic and social vulnerability and if the answer is yesthen to find the direction and measure of this correlation. The study uses statistics for 81cities in Turkey and analyzes data with different approaches. The results show thatalthough there is some correlation between development level and social and economicvulnerability, some differences also exist. Social and economic vulnerability is partly aproblem of undevelopment or underdevelopment, but to reduce the possible losses ofdisasters, detailed analysis of vulnerability is necessary.