Liman özelleştirmelerinin operasyonel etkinlik üzerindeki etkisi: Türk limanları üzerinde dönemsel bir çalışma

The impact of port privatization on the operational efficiency: A longitudinal study on Turkish ports

Özet

Bu araştırma, özelleştirme sonrasında limanların operasyonel etkinlik seviyelerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, Türkiye'de 1997 yılında özelleştirilen beş limana ait veriler değerlendirilerek, özelleştirilmelerini takip eden 14 yıllık sürede etkinlik seviyelerinde meydana gelen değişimler yıllar itibariyle ve karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmada, etkinliği belirleyecek girdi ve çıktılar literatür taraması yapılarak belirlenmiştir. Veri Zarflama Analizi (VZA) ve Malmquist Verimlilik İndeksi kullanılarak, 5 limanın 14 yıllık etkinlikleri karşılaştırmalı olarak ölçülmüştür. Sonuçlar, 14 yıllık periyodda limanlardan sadece bir tanesinin etkinlik sınırını geçtiğini, diğerlerinin ise etkinlik sınırının altında kaldığını göstermektedir. Böylelikle, özelleştirilmiş limanların her zaman için yüksek bir etkinlik sergileyemeyeceği ortaya konmuştur. Özelleştirmeyi takip eden yıllarda, limanların işlem hacimleri gelen gemi sayısı, elleçlenen yük miktarı ve elde edilen gelir bağlamında önemli ölçüde artmasına karşın, eş zamanlı olarak toplam harcamalarda meydana gelen yüksek artışlar nedeniyle etkinliğin artmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, mevcut özelleştirme modelinin de limanların etkin çıkmaması üzerinde etkili olabileceği tartışılmıştır. Çalışmanın bulguları ve sonuçları detaylı olarak analiz edilmiştir.

Abstract

The aim of this research is to set forth the effects of privatization on operational efficiencies of ports. To this end, five ports which were privatized in 1997 have been considered and changes in efficiency levels during 14 years period examined comparatively. Input and output metrics to measure port efficiency were determined after a literature review. Data Envelopment Analysis (DEA) and Malmquist Productivity Index were used for analysis. Results show that during 14 years period following the privatization, only one port performed beyond the efficiency frontier while others did not. Thus, research results had revealed that privatization does not always result with an increase in port efficiency. Even though significant increases have been observed in trading volume of ports during post privatization period in terms of ship calls, cargo throughput, and total income, dramatic increases in total expenditures occurred simultaneously and this resulted with operational inefficiencies. Also, the possible effects of privatization model on the inefficiencies of ports were discussed and findings and results of the study were analyzed in detail.