GAZİANTEP'TE SİNEMA, SEYİR VE SEYİRCİ (1923-1980)

Özet

Bireyler için eğlenme ve sosyalleşme ortamı sağlayan bir kamusal alan olarak sinema; izlenen filmler,sinema mekânları, sinemaya gitme deneyimi ve bu ögelerin oluşturduğu seyir kültürü dolayımıylageçmişten günümüze ülkelerin/toplumların kültürel yaşamında ve kent kimliğinin oluşumunda önemlibir yer edinmiştir. İcadından kısa bir süre sonra Osmanlı topraklarına giren sinema, 1923te Cumhu- riyetin ilanının ardından yapılan modernist reformlarla kadın ve erkeğin birlikte paylaştığı bir ka- musal alan haline gelmiş, bu süreçte gösterime giren yerli ve yabancı filmler seyirciden ilgi görmüş;1950 sonrası ülkedeki siyasal, ekonomik, teknik altyapısal gelişmelerin ivmesiyle, büyük şehirlerde vetaşrada yaygınlaşarak toplumsal alanda önemli bir kültürel öge haline gelmiştir. Özellikle 1960-75 yıl- ları arasında en canlı dönemini yaşayan bu sürece tanık olan kentlerden biri de Gazianteptir. Bu ça- lışmada 1923-1980 yılları arasında Gaziantepte sinema olgusu; toplumsal-kültürel alanla etkileşimi,filmlere seyirci ilgisi, sinema salonları ve dönemin seyir ortamı üzerinden ele alınmıştır. Bu bağlamda,belirtilen konularla ilgili kişilerle yapılan görüşmeler ve oldukça sınırlı sayıdaki diğer yazılı-görselkaynaklara dayanılarak; Gaziantepte sinema olgusunun kent yaşamı ve kültürel alan üzerinde belirginbir rol oynadığı; izlenen filmler ve yaşanan sinema deneyimi aracılığıyla seyircinin kültürel/fiziksel/ coğrafi sınırları aşıp farklı dünyalarla tanıştığı söylenebilir. Ayrıca bu süreçte Türkiyede sinematekoluşumunun ilk örneğinin Gaziantepte ortaya çıkması da kentin sinema ile ilişkisi açısından anlamlıdır.

Abstract

As a public sphere which provides individuals with opportunity for entertainment and socialisation,cinema has gained an important place in cultural life of countries/societies and formation of city iden- tity from past to present through watched films, cinema halls, going to the cinema experience, andwatching culture formed by these elements.Cinema, which enters Ottoman territories shortly after itsinvention, becomes a public sphere shared by men and women due to modernist reforms performedafter the proclamation of the republic. Turkish films and foreign films attract attention from cinema- goers within this period, and cinema becomes an important cultural element in social sphere by be- coming widespread in the metropolis and country due to accelaration of political, economical, tech- nical infrastructural developments. Gaziantep is one of the cities that witness this process living itsheyday especially between 1960 and 1975. In this study, cinema phenomenon in Gaziantep betwe- en 1923 and 1980 is covered with regard to its interaction with socio-cultural domain, public interestto the films, cinema halls and watching environment of the period. In this context, by interviewingpeople related to mentioned subjects and relying on other very few visual-written resources; it canbe said that cinema fact in Gaziantep plays a distinctive role over the city life and cultural domain,and the cinemagoer meets different worlds by crossing cultural/physical/geographical borders throu- gh the films and cinema experiences. Plus, it is important in terms of the relationship between Gazi- antep and cinema that within this period the archetype of cinamathéque in Turkey shows up there.