ALİ B. İSA ER-RUMMÂNÎ'NİN (Ö.384/994) İ'CÂZ ANLAYIŞI

Özet

Rummânî en---Nüket fî İ'câzi'l---Kur'ân adını verdiği risalesinde, Kur'an i'câzının yedi şekilde or---taya çıktığını belirtir. Bunlar; belâgat yönü, ortada ciddi sebepler ve ihtiyaç söz konusu olduğu halde, meydan okumanın Araplar tarafından cevapsız bırakılması, meydan okumanın herkese yönelik ol---ması, sarfe, Kur'an'ın gelecekle ilgili doğru haberler vermesi, üslûbundaki harikuladelik ve diğer mucizelerle mukayesesi şeklindedir. Yazar eserinin büyük bölümünü belâgat konularına ayırmıştır. Rummânî'nin, i'câzın belâgat boyutu bağlamında yer verdiği sanatlara bakıldığında, bunların Kur'an'ın iç yapısı, dış yapısı ve üslûp ve ifade biçimiyle ilgili olduğu görülür. Kur'an'ın iç yapısıyla ilgili olan sanatlar teşbih, istiâre ve mübalağa; dış yapısıyla ilgili olanlar îcaz, telâüm, cinas ve fâsıla; üslûp ve ifade biçimiyle ilgili olanları ise tasrîf, tadmîn ve beyandır. Rummânî bu sanatların her birine dair örnek ayetleri o dönemde var olan mesel ve şiir gibi edebî anlatım biçimleriyle karşılaştırır. Bu şekilde Kur'an'ın pek çok açıdan üstün olduğunu gösterir.

Abstract

While its readers and listeners accepted the unparalleled literary power and beauty of the Qur'an at the time of its revelation, several theologians and philologists have begun to discuss its i'jaz beginning from the early third century of the Islamic calendar. Abu'l---Hasan 'Ali b. 'Isa al---Rummani, a leading authority in Arabic grammar, philology, and taf r as well as a scholar of rational sciences, was one of the Mu'tazilite authors who wrote a treatise ri le on the topic. In his al---Nukat f 'j z al--- ur' n al---Rummani listed seven features to demonstrate the miracu---lous nature of the Qur'an: its rhetorical beauty, its challenge with respect to Arabic proce and poetry, the inability of the Arabs to produce a similar te t, the general e tent of the challenge, its arf, its prophecy of future events, the use of words and letters in a harmonious way, and comparison with other miracles. In the most part of his work, al---Rummani discoursed on ala a or the aesthetic effectiveness of the Qur'an on the verbal level and showed how it contributed to its i'jaz. While discussing the ala a, the author analyzed the internal and e ternal structures of the Qur'an as well as its style and e pression. In his analysis of the internal structure, he put the emphasis on tametaphor , and u ala a hyperbole . In defining the e ternal structure, he highlighted i'jaz telâu jina paranomasia and fa ila ur? nic rhyme As for the style and e pression, he considered ta rîf ta în and e an or each of these literary arts, al---Rummani brought e amples from the Qur'anic verses and compared them with profone speech of the Arabs at the time of the revelation to demonst---rate the inimitability and stylistic unsurpassedneds of the oly Book.