Necip Fazıl’ın “Aynalar Yolumu Kesti” ŞiirineHermenötik Bir Yaklaşım ve Şiir Dilinin Fonksiyonları

A Hermeneutic Approach to Necip Fazıl’s “Mirrors Cut My Way” and Functions of Poetry Language

Özet

Edebî metinlerin en önemli özelliği çok katmanlı bir yapıya sahip olmaları ve buyapının getirdiği çok anlamlılık sayesinde farklı okuma tekniklerine açık olmalarıdır.Bu nedenle metni yorumlama çabası tarihin her döneminde üzerinde durulan vetartışılan konulardan biridir. Hermenötik (yorumbilim) metni “yorumlamak” ve“açıklamak” üzerine geliştirilen bir yöntemdir. Hermenötik düşüncenin kökeni,etimolojik olarak tanrıların mesajlarını anladığı kadarıyla insanlara aktarma göreviüstlenen Hermes’e kadar dayandırılmaktadır. Başlangıçta sadece kutsal kitapların vehukuk metinlerinin yorumlanmasında kullanılan bu yöntem, 18. yüzyıldan itibarenedebî metinlerin açıklanmasında da kullanılmaya başlanmıştır. Klasik ve modernhermenötiğin “anlama” ve “yorumlama” kavramlarına bakış açısı farklıdır. Modernhermenötiğe göre eseri yorumlayan kişi, metnin anlamını kendi diline, kavramve hayal dünyasına, dünya görüşüne bazen de hayatına uygun olarak tatbik ederve kaynaştırır. Bu çalışmada modern Türk şiirinin önemli isimlerinden olan NecipFazıl’ın “Aynalar Yolumu Kesti” şiiri, çağdaş hermenötik alanında çalışanların ortayakoydukları felsefi yorumlama düşüncesinden hareketle geliştirilen tahlil yöntemiyleincelenerek şiir dilinin özelliklerini ve fonksiyonlarını üstlenen “imge”, “metafor”ve “sembol” gibi kavramlar dilbilimsel ve kültürel bağlamlarda değerlendirilecektir.Necip Fazıl’ın şiir sanatının ana eksenini oluşturan “arayış” metaforunun; dinî, felsefi,psikolojik, tarihî, mistik ve metafizik katmanlarıyla çok anlamlılığa uygun bir yapıyınasıl desteklediği örneklemlenerek şiir dilinin farkı işlevleri görünür kılınacaktır.

Abstract

The most important feature of literary texts is their multi-layered structure and thepossibility of multiple interpretations. Hermeneutics is one such method of interpretingand explaining a text. Initially, it was only used in the interpretation of religious andlegal texts and in the explanation of literary texts since the 18th century. However, theperspective of classical and modern hermeneutics on the concepts of understanding andinterpretation is different. According to modern hermeneutics, the interpreter appliesthe meaning of the text to his own language, imagination, and life. Following thismethod, the poem of Necip Fazıl’s “Mirrors Cut My Way” will be analyzed with theanalysis method developed based on the philosophical interpretation idea. Conceptssuch as image, metaphor, and symbol, which compose the features and functions ofpoetic language, will be evaluated in linguistic and cultural contexts. The functions ofthe language of poetry will be made visible by illustrating how Necip Fazıl’s “quest”metaphor, which constitutes the main axis of the art of poetry, supports a structurethat is suitable for multiple meanings with its religious, philosophical, psychological,historical, mystical, and metaphysical layers.