Grelinin yapısı ve organizmadaki fonksiyonları

Özet

Grelin, 1999 yılında Masayasu Kojima tarafından tanımlanmış bir hormondur. 28 aminoasitten oluşmuş bir polipeptiddir. Dolaşımdaki grelin miktarının önemli bir kısmı mideden salgılanır ve biyolojik olarak aktif olabilmesi için üçüncü aminoasidi olan serin kalıntısına n-oktanoik asit bağlanması gereklidir. Grelin, reseptörü olan GHSR1a'a bağlanarak hücreiçi Ca konsantrasyonlarını arttırır, büyüme hormonu (GH) salgılanmasına neden olur ve birçok fizyolojik etkisini bu yolla gösterir. Grelin, hipotalamik arkuat nükleusa etki ederek, gıda alımını kontrol eder; açlıkta grelin düzeyleri yükselir, yemek yemeyi takiben düşer. Oreksijenik etkilidir ve leptine zıt etki gösterdiği bildirilmiştir. Açillenmemiş (n-oktanoik asit bağlanmamış) grelinin de biyolojik fonksiyonları olduğu düşünülmektedir; ancak henüz bağlandığı reseptör ve etki mekanizması tanımlanmamıştır. Açillenmemiş grelinin; hücre proliferasyonunda, lipolizde, adipogenezde ve kardivaskuler fonksiyonlarda etkili olduğu düşünülmektedir. Fizyolojik ve patolojik değişimlerde, grelin düzeylerinin azaldığı veya arttığı bildirilmiştir. Obezlerde ve tip 2 diyabetli kişilerde de grelin düzeylerinin düşük olduğu gösterilmiştir. Grelin salgılanması sirkadyen ritm gösterir; özellikle sabaha karşı 2 saatlerinde dolaşımdaki grelin miktarı en yüksek düzeydedir. Önümüzdeki dönemlerde yapılacak çalışmaların grelinin birçok bilinmeyen fonksiyonuna ve özellikle açillenmemiş grelinin biyolojik etkilerine ışık tutacağı düşünülmektedir.

Abstract

Ghrelin, a 28 amino acid peptide hormone discovered in 1999 by Kojima et al., is an endogenous ligand for the growth hormone secretagogue (GHS) receptor. It is secreted mainly by the stomach and n-octanoylation at the third serine residue of this peptide is essential for its bioactivity. Ghrelin stimulates growth hormone release, increases intracellular calcium concentration in somatotrophs by binding its GHS-R1a receptor and also many effects of ghrelin are mediated via the activation of its receptor. Ghrelin participates in modulation of feeding behaviour by acting on hypothalamic arcuate nucleus. Circulating ghrelin levels increase preprandially and decrease after meals. Ghrelin is an only orexigenic hormone which counteracts to leptin. Non-acylated form of ghrelin has also been suggested to have some biological activities such as cell proliferation, lipolysis, adipogenesis and cardiovascular functions. However the binding receptor of non-acylated ghrelin and its biological functions are still unclear. Circulating ghrelin levels are reported to be increased or decreased in response to physiological and pathological alterations. Ghrelin concentrations are shown to decrease in obese subjects and in patients with type 2 diabetes. It is secreted in circadian rhythm showing especially a nocturnal peak at 2 a.m. It is expected that numerous unknown biological functions of ghrelin, particularly those of non-acylated form, will be elucidated by further studies in the near future.