Romatoid Artritli Hastalarda Fibromiyaljinin Hastalık Aktivitesine Etkisi

Ebru AYTEKİN, Ahmet BAL, Esra ÇETİN, Yasemin Pekin DOĞAN, Türkan AKIN, Özcan AYŞAR, Nil Sayıner ÇAĞLAR, Sibel Çağlar OKUR, İbrahim Halil ERDEM

Özet

Amaç: Romatoid Artritli (RA) hastalarda fibromiyaljinin (FM) hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesİ üzerine olan etkisini araştırmak. Yöntemler: Çalışmaya prospektif, randomize olarak romatizmal hastalıklar polikliniğimize başvuran Amerikan Romatoloji Derneğinin (ACR) 1987 RA kriterlerine göre en az 2 yıldır tanı almış olan 96 RA hastası alındı. Hastaların demografik özellikleri, hassas ve şiş eklem sayıları, sabah tutukluk süreleri, ağrı düzeyleri (VAS: Visual Analog Scale), kullandıkları DMARD (Disease Modifiyıng Anti Rheumatısmal Drug) sayıları, hastalık süreleri, CRP (C-reaktif protein), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), RF (Romatoid Faktor) ve anti-CCP (Anti Cyclic Citrullinated Peptide) düzeyleri kaydedildi. Hastalık aktivitesini belirlemek için DAS 28 (Disease Activity Score) skoru hesaplandı. Yaşam kalitesini değerlendirmek için HAQ (Health Assesment Questionnare) ve SF-36 (Short Form 36) formları dolduruldu. Tüm hastalarda ACR, 1990 Fibromiyalji kriterleri esas alınarak FM araştırıldı. Hastalar FM tanısı alan ve FM tanısı almayan olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar; hastalık aktivitesi (DAS 28), yaşam kalitesi (HAQ, SF-36), sabah tutukluk süreleri, HES ve ŞES, ağrı düzeyleri (VAS), kullanılan DMARD sayıları, hastalık süreleri, labaratuvar tanı ve aktivite parametreleri (CRP, ESH, RF, anti-CCP) değerleri bakımından karşılaştırıldı. Bulgular: Gruplar arasında sabah tutukluk süresi, hastalık süresi, şiş eklem sayısı, kullanılan DMARD sayısı, CRP, ESH, RF ve anti-CCP değerleri bakımından anlamlı bir farklılık görülmedi (p>0,05). FM ile birlikte olan RA hastalarında VAS, HAQ, DAS 28 değerleri, FM ile birlikte olmayan RA hastalarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek, SF 36 ise anlamlı olarak daha düşük saptandı (p

Abstract

Objective: The aim of the study is to determine the effect of fibromyalgia (FM) on disease activity and quality of life in rheumatoid arthritis (RA) patients. Methods: This was a randomized and prospective study conducted in 96 RA patients admitted to our rheumatic diseases outpatient clinic, diagnosed according to the American College of Rheumatology (ACR) 1987 criteria at least for 2 years. Data composed of demographical properties, painful and swollen joints, duration of morning stiffness, level of pain by Visual Analog Scale (VAS), number of used disease-modifying antirheumatismal drugs (DMARD), and disease duration of all patients. In addition C-reactive protein (CRP), erythrocyte sedimentation rate (ESR), rheumatoid factor (RF), and anticyclic citrullinated peptide (anti-CCP) levels were measured. Disease Activity Score 28 (DAS28) was used to assess disease activity and Health Assessment Questionnaire (HAQ) and short form (SF-36) were used to assess the quality of life. FM diagnosis was primarily made on the basis of the ACR 1990 FM criteria. After then, two groups were generated as FM-positive and FM-negative patients. Disease activity (DAS28), quality of life (HAQ and SF-36), morning stiffness durations, numbers of painful and swollen joints, pain levels by VAS, number of DMARDs used, duration of disease, and laboratory diagnosis as well as activity parameters (CRP,ESR,RF, and anti-CCP) were compared between the two groups. Results: There was no significant difference in the duration of morning stiffness, duration of disease, number of used DMARDs, CRP,ESR, RF, and anti-CCP (p>0.05) between the two groups. RA patients with FM showed significantly higher scores of VAS, HAQ, and DAS28 and more painful joints than RA patients without FM; SF 36 scores were significantly lower in FM patents (p