Zorunlu varlığı ispat b ağlamında İbn Sînâ' da varlıkm ahiyet ilişkisi: Ontolojiden teolojiye

Essence-existence relation in İbn Sina in the context of proving necessary existence: From ontology to theology

Özet

İbn Sînâ metafiziğinin merkezinde yer alan varlık-mâhiyet ilişkisi, kelamve felsefe bağlamında düşünce geleneğimizde çeşitli veçheleriyle tartışmaodağında olan problemlerden biri olmuştur. Zorunlu-mümkün ve bununtemelini oluşturan varlık-mâhiyet ayrımı İbn Sînâ metafiziğinin önemliunsurlarını teşkil etmektedir. Bu sistemde varlık-mâhiyet ayrımı, temelolarak Tanrı ile mevcudât arasındaki farklılığı belirginleştirmek ve Tan-rının birliği ve basitliğini temellendirmek üzere kullanılmaktadır. Bunun-la birlikte gözden kaçırılmaması gereken noktalardan biri de bu ayrımın,İbn Sînânın Tanrı kanıtlamalarında bir temel teşkil edecek şekilde elealınmış olduğudur. Bu bağlamda İbn Sînânın ontolojik kavramları te-olojik bir zemine taşıdığı görülür. Nitekim sentezci bir filozof olan İbnSînânın beslendiği kaynakların bir veçhesini de Yunan felsefesi ve YeniEflatuncu düşüncenin yanı sıra yaşadığı coğrafyada belli bir olgunluk se-viyesine ulaşan kelam merkezli teolojik tartışmalar oluşturmaktadır. Bumakalede İbn Sînâ metafiziğinde varlık-mâhiyet ayrımının Zorunlu Varlığıispat ameliyesinde bir temel teşkil edecek şekilde kullanılması incelenmişve ontolojiden teolojiye uzanan bu formülasyonun izi sürülmüştür.

Abstract

Essence-existence relation which is in the center of Avicenna metaphys-ical system has been the focus of discussions from the point of view ofkalâm and philosophy in our thought tradition. Necessary-possible ex-istence and its basis which is essence-existence distinction representsthe important elements of Avicenna metaphysics. In this system the es-sence-existence distinction, mainly used to highlight the differences be-tween God and mevcudât (beings) and to establish God s the unity andsimplicity. However, one point that should not be overlooked that thisdistinction handled as a prove for the existence of God in his system. Inthis context, Ibn Sina s carried ontological concepts to theological ground.In fact, Avicenna who is a synthessisical philosopher, his sources consiti-tute by the Greek philosophy and the new Platonic ideas, as well as by thetheological discussions which had been reached a certain maturity levelin place he lived. In this article has examined the use of the essence-exis-tence distinction as prove for existence of God in Avicenna s system andtraced the formulation of extending of ontology to onthology.