Mu‘tezİle’nİn Temel Öğretİlerİ

Özet

Mu'tezile, ilk kelâm mezhebi olması hasebiyle, kelâmın kapsamına giren konuların tamamında fikirler üretmiş ve bu fikirleri "usûl-i hamse (beş esas)" olarak isimlendirdikleri "tevhîd", "adl", "va'd ve va'îd", "el-menzile beyne'l-menzileteyn" ve "emir bi'l-ma'rûf ve nehiy ani'l-münker" başlıkları altında bütüncül ve tutarlı bir şekilde ifade etmiştir. Mu'tezile ilk kelâm ekolü olduğu için doğal olarak kendisinden sonra gelişen kelâm mezheplerine de etki etmiş, ortaya koydukları birtakım görüşler sonraki mezheplerde çeşitli derecelerde makes bulmuştur. Bununla birlikte bazı görüşler sadece onlara özgü olarak kalmaya devam etmiş ve âdeta Mu'tezile'nin "alâmet-i farika"sı haline gelmiştir. Bu makalede özellikle Mu'tezile'ye özgü olan bu ayırt edici temel görüşler, beş esas temelinde Mu'tezilî kaynaklara dayalı olarak özetlenmiştir

Abstract

Mu‘tazila, being the first theological school of Islam, introduced theories on all the theological issues and described these holistically and consistently under the titles of al-usul al-khamsa (five principles): unity (al-tawhîd), justice (al-‘adl), threat and prominence (al-wa‘d wa al-wa‘îd), the intermediate position (al-manzila bayna al-manzilatayn), and commanding right and forbidding wrong (al-amr bi al-ma‘rûf wa al-nahy ‘an al-munkar). Since Mu‘tazila is the first theological school, it naturally influenced the theological schools that developed later on and their views are reflected in these ensuing schools in different degrees. Meanwhile, some views remained as only their views and in a way became Mu‘tazila’s characteristics. In this article, these distinctive views were summarized through five principles and based on Mu‘tazilite sources