Zİya Gökalp'İ dİn Sosyolojİsİ açısından anlamak

Özet

Gökalp'in toplum çözümlemeleri "örf, hars ve mefkure" olmak üzere üç esas kavram çerçevesinde şekillenmiştir. İlim ve dini ayrılmaz bir bütün olarak değerlendiren Gökalp'e göre din, ilmin insanda boş bıraktığı vicdanı hayatı tamamlamaktadır. İslamiyet'ten önce Türklerin dininin toyonizm olduğunu belirterek eski Türklerin dininin sabit özellikler göstermediğini ve toplumsal yapının değişmesiyle dinin de değiştiğini belirtmektedir. İşlevsel din anlamda Gökalp'in teklifi, "modern bir İslam Türklüğü" oluşturmaktır. "Dini Türkçülük" en genel anlamda "din kitapları, hutbe ve vaazların" Türkçe olması anlamına gelmektedir. Dini hayatı anlamak için sosyal bilim ve fıkıh biliminin bir araya gelmesiyle oluşacak "ilmi ictimai fıkıh"ı teorik ve metodolojik bir zemin olarak teklif etmektedir. Sosyal yapı içerisinde din, devlet, eğitim, hukuk ve sanat gibi diğer toplumsal süreçlerden bağımsız bir şekilde kendi alanında temayüz etmelidir.

Abstract

Gökalp's societal solutions have been shaped in three main concepts, namely, "custom, cultur and idealism". According to Gokalp, who considers science and religion as an inseparable whole, religion and conscience complete the life of conscience left empty in human beings. Before Islam, he stated that the religion of the Turks was toonism and that the religion of the ancient Turks did not show any fixed characteristics and that the religion changed with the change of the social structure. In the sense of functional religion, Gökalp's proposal is to create a "modern Islamic Turkic". "Religious Turkism", in the most general sense, means that "religious books, sermons and sermons" are in Turkish. In order to understand religious life, he proposes " Sociology of Fıqh, ", which will be formed by the combination of social science and fiqh, as a theoretical and methodological basis. Within the social structure, religion, the state, education, law and art, other social processes should be independent in their own field.