Sühreverdî’nİn heyâkİlu’n-nûr’u nasıl anlaşılmalı?: devvânî Ve deştekî şerhlerİ Bağlamında Bİr İçerİk analİzİ

Understanding Suhrawardi’s Hayakil al-nur: A Content AnalysIs of Jalal al-Din al-Dawani’s and Ghiyath al-Din al-Dashtaki’s the CommentarIes on HayakIl al-nur

Özet

Bu çalışma, Celâleddin ed-Devvânî ve Gıyâseddin ed-Deştekî'nin, Şeyhu'l-İşrâk Şihâbüddin es-Sühreverdî'nin Heyâkilu'n-nûr adlı eserini yorumlama biçimlerine dair bir içerik analizidir. Bu analizin temel iddiası, her iki şârihin birbirinden tamamen farklı şerh yöntemlerini benimsedikleri ve bunun sonucu olarak iki ayrı yorumlama biçiminin ortaya çıktığıdır. Bu açıdan, Devvânî'nin yöntem olarak nazar ve istidlali benimseyip Sühreverdî ve İbn Sînâ'cı yaklaşımı bir arada savunmaya çalışırken Deştekî'nin bunu şiddetle reddederek Şiî irfânî düşünce ile Sühreverdî felsefesini mecz etme arayışı içerisinde olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract

Dawani’s and Ghiyath al-Din Mansur al-Dashtaki’s the commentaries on Suhrawardi’s Hayakil al-nur. The main argument of this study is that both commentators had employed different methodologies to elucidate and expand the main text which in turn had resulted with two different analytical approaches. Adopting the way of those who contemplate and deal with arguments (ahl al-nazar wa-l-istidlal) al-Dawani had attempted rather successfully to accommodate both Suhrawardi’s philosophy of Ishraq and Ibn Sina’s Mashshai philosophy. Yet, al-Dashtaki had harshly criticized this effort and denounced it as an illegitimate and corrupting deception. He passionately articulates the implication of the way of those who practice austerity and spiritual exercises (arbab al-riyadat wa-l-mujahadat) to Suhrawardi’s philosophy of Ishraq.