Sosyolojik Açıdan Din-İktisat İlişkisi

Özet

Dinî normların modern öncesi dönemde iktisadi hayat üzerindeki belirgin bir etkisi vardı.Ancak iktisadi hayat kapitalist sistemde kutsalla bağını giderek koparmış ve özerkleşmiştir. Modernleşme kuramları dinin, ekonomik alan dâhil tüm kurumlardan giderek ayrılacağını ve “özelleşeceğini” ileri sürdü. Günümüze gelindiğinde, çağdaş iktisadi sosyoloji ve ilgili alt disiplinlerde,dinî kavramlara yeni bir ilginin filizlenmeye başladığı görülmektedir. Kuşkusuz din, iktisadi kurumu etkilerken aynı zamanda onun tarafından da şekillenmekte, iktisadi yapıya göre kendine birzemin bulmaktadır. İktisat ve din adeta iç içe geçmiş iki kurum olarak karşımıza çıkmaktadır.Arapça “din” sözcüğünün sözlük anlamları arasında “alacak-verecek” ilişkileri (deyn) de yer alırken “iktisat”, dinin bireysel ve toplumsal hayatta hedeflediği bir dengeyi, orta ve doğru yolu göstermektedir. Din ve iktisat etkileşiminin dikkat çekici örneğini klasik İslam yazınında (writings)görmek mümkündür. Bu yazın içinde Şeybânî, Gazâlî ve İbn Haldun’un çığır açıcı etkileri olmuştur. Bu makale, din ve iktisada dair onların katkılarına ilâveten yeni gelişmelere de odaklanmaktadır.

Abstract

Religious norms had an evident effect of premodern economic life. However within the capitalist system, economic life had lost its tie with the sacred. Modernization theories suggest that religion will gradually separate and "privatize" from all institutions, including the economic field. Today, its seems as though a new interest has begun to sprout into religious concepts within contemporary economics, sociology and related sub-disciplines. Undoubtedly, while religion affects the economic institution, it is also shaped by it at the same time, and finds itself in a stage according to the economic structure. Economy and religion are displayed to us as two intertwined institutions. While in arabic, the term “religion“ is defined as “(receivable and payables (deyn)”, "economics" shows a balance, a middle and right way which religion targets in individual and social life. It is possible to see a remarkable example of the interaction between religion and economics in classical Islam writings. Seybani, Gazali and Ibn Haldun have had groundbreaking influences in this writings. In addition to their contributions regard to religion and economics this article also focuses on new developments.