Sekülerleşmenin Kuramsal Sosyolojik Serüveni

Özet

Bu makalede sekülerleşme konusu sosyolojik teorinin bir tartışma ve dönüşüm konusu olarakele alınmıştır. Böylelikle sosyolojik bir olgu olarak sekülerleşmenin kuramsal yaklaşımlar tarafından nasıl ele alındığı konusu, öncelikle tarihsel arka planda izlenmiştir. Sekülerleşmenin Batılıtarihsel tecrübeyle ilişkisi ve sekülerliğin Batıya özgü görünümleri üzerinde durulmuş, ancakonun bu spesifik görünümlerinin evrenselleştirilmesi eleştiri konusu yapılmıştır. Yine süreç içerisinde sekülerleşme kuramlarında yaşanan değişmeler ile bu değişimlerin sebepleri üzerinde durulmuş, paradigmatik ayrışmalar üzerinden analizler yapılmıştır. Sekülerleşme kuramları, teorikbağlamda tartışılırken Batı dışı tecrübenin tartışılmasına girilmemiştir. Bu bağlamda İslam dünyasında sekülerleşme olgusunun teolojik ve sosyolojik yansımaları konu dışında bırakılmıştır. Makale din sosyolojisinde özellikle klasik sekülerleşme kuramının Batı merkezli etnosentrik içeriğinedikkat çekmekte, ancak zamanla ortaya çıkan yeni paradigmalarda bu bakış açısına getirilen eleştirel yaklaşımları da irdelemektedir. Sekülerleşme olgusunun din ve toplum ilişkisinde kültürleregöre ayrışan tecrübelerinin yine özel kavramlarla ele alınmasının uygun olacağını önermektedir.

Abstract

In this study secularization is considered as a subject of discussion and transformation of sociological theory. So as a sociological phenomenon it is discussed in the historical background that how secularization has been examined by theoretical approaches. The relationship between secularization and Western historical experience and especially Western appearances of secularization are investigated. However, its universalization of these specific appearances is criticized. The changes in the theories of secularization in the process and the causes of these changes are emphasized and analyzes are made through paradigmatic decompositions. While theories of secularization are discussed in the theoretical context, the discussion of non-Western experience hasn’t been included. In this context, theological and sociological reflections of the phenomenon of secularization in the Islamic world have been ignored. The study draws attention to the western-centered ethnocentric content of the classical secularization theory in the sociology of religion, also examines the critical approaches in new paradigms to this perspective. It suggests that cultural experiences of secularization phenomenon in relationship between religion and society should be examined with special concepts.