İslam’ın Mezhepler Öncesi Tarihsel ve Toplumsal Gerçekliği Sorunu

The Problem of the Historical and Sociological Reality of Islam Before Sects (Mazhab)

Özet

İslam, Allah tarafından vahiy aracılığı ile insanlığa gönderilen dinin adıdır. Bu din, Hz. Muhammed (s.a.v.)’e indirilen vahiylerle tekâmüle ermiştir. Hz. Muhammed (s.a.v.) vefat etmeden önce İslam dini; vahyin öncülüğünde ve Hz. Peygamber’in örnekliğinde itikad, ahlak, ibadet ve toplumsaldeğerler (muamelat) boyutuyla kurumsal bir din hüviyeti kazanmıştır. Zikredilen alanlarla ilgiliKur’an’ın verdiği bilgiler, bunu açıkça ortaya koymaktadır. İslam vahyi, sadece yazıda kalmamış,hayat tarzıyla, Müslümanlar veya müminler olarak tanımlanan önemli bir taraftar kitlesi oluşturmuştur. Bu dinin ilk inananları, Mekke, Medine ve çevresinde yaşayan Araplardan oluşmaktadır. Dahasonra diğer topluluklar arasında geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. İslam’ın Hz. Muhammed hayattaiken, yirmi üç yıllık bir sürede genel hatlarıyla teşekkül etmesi ve belli bir coğrafyada bir topluluktarafından benimsenmesi, onun “tarihsel ve toplumsal gerçekliği”ni gösteren en önemli delilidir. İslam’ı anlamak üzere ortaya çıkan bazı dinî oluşumlar (mezhep, tarikat ve cemaat), İslam’ın bu gerçekliğini görmezden gelmektedir. Bu yapıların mensupları, mezhep ile dini karıştırarak kendi anlayışlarını dinin yerine ikame etmektedir. Bu makalede, İslam’ın mezhepler öncesindeki tarihsel vetoplumsal gerçekliğini ve diğer tarihsel gerçekliklerle ilişkisini analiz edecektir.

Abstract

Islam is the name of the religion which was sent to humanity through revelation by God. This religion has evolved with the revelations to Muhammad. Before prophet Muhammad passed away, the religion of Islam acquired an religious identity in the sense of faith, morality, worship and social values in the precedent of revelation and in the example of the Prophet. The information which is given by Quran about aforementioned fields makes this clear. Islamic revelation is not remaining only in writting but with a lifestyle it has created an important mass of people, defined as Muslims or believers. The first believers of this religion were the Arabs which were living in Mecca, Medina and its around. Later, it had been spread to a wide geographical area among the other communities. While prophet Muhammad is alive, the formation of Islam with general terms approximately for a period of twenty-three years and its adoption by a community in a particular geography is the most important evidence showing its historical and social reality. Some religious formations such as denominations, orders and Islamic movements which are emerged to understand Islam, come from ignoring this reality of Islam. Members of these structures, substitute their own understanding for religion by intermingling religion with sects. In this article, the historical and social reality of Islam before the sects and the relation to the other historical realities will be analyzed.