Kâdî Abdülcebbâr’da Allah Tasavvuru ve Tevhid

Özet

Mûtezile’nin beş temel prensibinden birisi de tevhiddir. Bu ilke Allah tasavvurunun özünüoluşturmaktadır. Onlar bu prensip temelinde Allah tasavvurunu şekillendirmişlerdir. Tanrı’nınvarlığı ve sıfatları sorunu insanlığın eski problemlerinden birisidir. Kelâm âlimleri İslâm’ın tevhîdinancını aklî açıdan temellendirerek İslâm dışı tevhîde aykırı ilâh anlayışlarındaki çelişkilerigöstermeye çalışmışlardır. Mûtezile ekolünün Allah tasavvuru ve sıfatları konusunda geliştirdiği aklîyaklaşım tarzları ve ortaya attığı fikirler hem orijinal hem de birçok kelâm mezheplerini etkileyip,onların fikrî ve metodik olarak şekillenmelerine önemli rol oynadığı söylenebilir. Bu makâledeMûtezile'nin önemli temsilcisi Kâdî Abdülcebbâr'ın (ö. 415/1025) Allah tasavvuru ve tevhidhakkında görüşleri ve ulûhiyyetle ilgili problemlere çözüm önerileri incelenip değerlendirilmektedir.

Abstract

One of the main principles of Mu'tazilâh is tawhid. This principle constitutes the essence and the backbone of the vision and understanding of Allah. They have shaped the image of Allah on the basis of this principle. The problem of God’s existence and his attributions are one of the oldest problems of humanity. The Islamic theology scholars try to base their arguments on the unity of God in terms of reason, and they aim to show some contradictions in other belief systems, which they consider them as diverted ones. The School of the Mutazilâh developed mental approaches and ideas about the imagination of Allah and Attributes; it can be said that the rational approaches and ideas presented by Mutazilâh have affected various significant theological schools while the methodology presented by it has played an important role in shaping related ideas. In this article, important recent representative of Mu tazilâh, Qadi Abd al-Jabbar’s (D. 415/1025) opinions are examined and evaluated, the Imagination of Allah and about tawhid is analyzed and suggestions solutions to problems about the issue are examined.