Mâtüridîlik (Türk Bakış Açısıyla Bir Yorum)

Özet

Dinde ‘fert merkezli’ bakış açısını benimseyerek Tanrı-İnsan ilişkisi problemini, ferdin hürriyetini yok etmeden çözmeye çalışan Türk din bilgini Matüridi, insanı, kalbiyle başbaşa bırakarak ulaşılabilecek en üst düzeydeki hür aşama olan kalbe ve duyguya dayalı mistik anlayış ve kavrayış düzeyine ulaştırmaya çalışmaktadır. Kişi, aklını basit bir kavrama melekesi olmaktan kurtarıp bir “kalp” haline getirince, akıl ile ulaşamadığı birçok bilgiye ulaşır ve akıl ile kavrayamadığı birçok hikmete nüfuz eder. Bu kavrayış düzeyine yükselen kişinin bilgisi artık kavramsal bilgi olmayıp bir tür “şahadet-bilgisi” yani adeta bir “tanıklık-bilgisi” haline gelir. Artık bu kişi, düşünerek ve kavramları kullanarak değil, Tanrı’yı, adeta şahit ve tanık olarak bilir ve fiilen O’na katılır ve ruhunda O’nu yaşar. Aslında topyekün dinin ulaştırmak istediği son nokta da budur.

Abstract

Turkish religious scholar Matüridi who aimed at solving the problem of God - humanrelationship without removing individual freedom by acknowledging the individual centeredpoint of view in religion, tries to bring man to the mystical understanding and comprehendinglevel based on heart and feeling, which is the available and highest level of free thought. When aperson turns his reason into heart (kalb) by freeing it from being a simple grasping ability, he obtainsmany knowledge that he wouldn’t be able to get and he reaches many mysteries that he wouldn’t beable grasp by his reason. The knowledge of this person, who reaches this understanding level, is nomore a conceptional, it is now a kind of testimonial knowledge (‘Ilm-ash-Shahadah’). At that point,this person knows God not by thinking and using the concepts but he knows Him, in a sense, as anobserver and a witness; he is annihilated in God and he lives Him in his soul. In fact, this is the ultimate human level that the religion, as a whole, aims at in this world.