Erken Dönem İslam Düşüncesinde Hikemî Gelenek ile Felsefî Düşüncenin Diyalektiği Üzerine: Huneyn b. İshâk’ın Nevâdirü'l-Felâsife Örneği

On the Dialectics of Philosophical Thought with Gnomology Tradition in Early Islamic Thought: Example of Nawâdir Al-Falasifa

Özet

8. yüzyıldaki tercüme etkinlikleriyle beraber başta Yunan olmak üzere Hind, İran hikemiyâtınaait birtakım apokrif metinler Arapçaya çevrilmiştir. Çeviri faaliyetinin icra edildiği bu dönemin enönemli çevirmenlerinden biri de Huneyn b. İshâk’tır. Huneyn tarafından derlenen, Antik dünyanınve kadim medeniyetlerin hikmet ve bilgelik değerlerini içeren “Nevâdirü’l-Felâsife ve'l-Hukemâ veAdâbü'l-Muallimine'l-Kudemâ” adlı çalışma erken dönem hikemiyât eserlerinin en önemlilerindenbiri kabul edilmiştir. Nevâdirü’l-Felâsife, kendisinden sonra hikemiyât alanında kaleme alınaneserlere kaynaklık ederek İslam hikemiyât geleneğinin şekillenmesine de katkı sunmuştur.Nevâdirü’l-Felâsife,ağırlıklı olarak Grek, kısmen de Hermetik ve Doğu hikemiyâtına ait seçkilerdenoluşmuştur. Nevâdirü’l-Felâsifebu yönüyle gelenek-görenek ve toplumsal normlar gibi geniş sosyokültürel olgular içerdiğinden hikemiyât literatürünün tipik bir örneği sayılmıştır. Bireysel, toplumsalve siyaset ahlakına ilişkin değer ve ilkelere vurgu yaptığından dolayı kısmen ahlak metni olarakkabul görmüştür. Ancak daha çok ahlak felsefesine dolaylı yollardan yapmış olduğu katkı veliteratürü zenginleştirmesi yönüyle ön plana çıkan edebî bir eser özelliğine sahiptir. AyrıcaNevâdirü’l-Felâsife,bir felsefe tarihi metni olarak Antik Yunan ve Helenistik dönem filozofları vefelsefeleri hakkında da bilgiler içermektedir. Yine benzer şekilde Homeros gibi şairlerin, Hipokrat,Galen ve Lokman gibi hekimlerin, Solon ve Kral İskender gibi ünlü devlet adamlarının ve Hermesgibi mitolojik şahsiyetlerin özlü sözleri de yer almaktadır

Abstract

Along with the translation activities in the 8th century, some apocryphal texts belonging to especially Greek, Hind and Persian gnomology were translated into Arabic. One of the most important translators of this period when the translation activity was carried out was Hunayn ibn Ishaq. The study named " Nawâdır al-Falasifa ve'l-Hukamâ and Adâb al-Muallimin al-Qudamâ", compiled by Hunayn, which contains the values of wisdom and sagacity of the ancient world and ancient civilizations, was accepted as one of the most important works of the early period. Nawâdır al-Falasifa also contributed to the shaping of the tradition of Islamic gnomology by being a source for the works written in the field of gnomology. Nawâdır al-Falasifa, was composed mainly of Greek anthologies, partly of Hermetic and Eastern gnomology. In this respect, Nawâdır al-Falasifa is considered a typical example of gnomology literature because it contains a wide range of sociocultural phenomena such as tradition-tradition and social norms. It has been accepted as a moral text in part because of its emphasis on values and principles related to individual, social and political morality. However, it is more of a text that stands out in terms of its contribution to moral philosophy and its enriching of literature. In addition, Nawâdır al-Falasifa contains information about the philosophers and philosophies of the ancient Greek and Hellenistic periods as a historical text of philosophy. Similarly, it also contains the concise words of poets such as Homer, physicians such as Hippocrates, Galen and Lokman, famous statesmen such as Solon and King Alexander, and mythological personalities such as Hermes.