İslâm Siyaset Düşüncesi Üzerine Kuramsal Bir Değerlendirme

Özet

Siyaset bilimi, İslâm ilim geleneğinin en önemli disiplinlerinden birisidir. Bu alanda birçok Müslüman düşünür ve filozof eserler telif etmiştir. Müslüman düşünür ve filozofların bu alanda telif ettikleri eserlere bakarak siyaset bilimine ait öğretilerini genel anlamda üç gruba ayırabiliriz: Hilafetin amacını ve kaynağını konu alan eserler, siyasetnameler ile filozofların siyasete dair yazdıkları eserler. Bu makalede İslâm siyaset bilimine dair önemli isimler ve onların eserleri analiz edilip tahlil edilmeye çalışıldı. İslâm siyaset felsefesinin genel yapısı ve bu yapının anlaşılmasına katkıda bulunacak önemli düşünceler üzerinde duruldu. Örneğin Hilafetin amacını ve kaynağını konu alan eserler, söz konusu olduğunda Mâverdî ile İbn Teymiyye; ahlaki değerleri ön plana çıkaran siyasetnameler söz konusu olduğunda Nizâmülmülk ve İmam Gazâlî ele alındı. Filozoflara gelince bu konuda Fârâbî ve İbn Rüşd’ün siyaset felsefesine dair öğretiler ele alındı.

Abstract

Political science is one of the most important disciplines of Islamic science tradition. Many Muslim thinkers and philosophers have published works on this topic. By considering the published works of the Muslim thinkers and philosophers on this field, we can classify their disciplines on political science in three groups in general terms: The works on the purpose and source of Caliphate, the political treatises, and the works of the philosophers on politics. Based on this point, we felt the need to limit our study with some important names of the classical era. While doing this, we tried to analyze the important names and works in Islamic political science, and focused on the general structure of Islamic political philosophy and on important ideas that would contribute to the understanding of this structure. For example, when the topic was about the works that focused on the purpose and source of Caliphate, it is examined the works of Mâverdî and İbn Teymiyye; when the topic was about the political treatises that focused on moral values, it is examined the works of Nizâmülmülk and Imam Gazâlî . We examined the works of Fârâbî and Ibn Rüşd when we analyzed the works of philosophers.