İbn Sînâ'ya Göre Yaratma ve Âlemin Zamansal Ezelîliği

Özet

Tanrı'nın en temel niteliklerinden biri kuşkusuz yaratıcı olmasıdır. O'nun yaratıcı olması her şeyin nedeni anlamında tüm varlığı önceleyen ezelî/kadîm bir varlık olduğunu göstermektedir. Peki, Tanrı'nın tüm varlığı öncelemesi anlamına gelen ezelîlik düşüncesi zamansal bir öncelik olarak mı yoksa ontolojik/zatsal bir öncelik olarak mı anlaşılmalıdır? Bu makalede İbn Sînâ'nın zamansal ezelîlik düşüncesinin âlemin Tanrı tarafından yaratılmaması anlamına gelip gelmediğine dair düşünceler ele alınacaktır. Tanrı'nın zamansal anlamda ezelî olmasının Tanrı ile âlem arasında zamansal bir boşluk/fasıla bulunması anlamına geleceğini düşünen İbn Sînâ, böyle bir durumu Tanrı'ya hem acizlik hem de kuvvelik atfetmek anlamına geleceği için geçersiz görmektedir. Tanrı-âlem arasındaki ilişkiyi nedensellik üzerinden izah eden İbn Sînâ, nedensellik ilişkisini varlık verme-varlık alma anlamında ontolojik bir perspektiften okumaktadır. Bu anlamda Tanrı'nın âlemin nedeni olduğunu düşünen İbn Sînâ, Tanrı-âlem arasındaki öncelik-sonralık ilişkisini ontolojik bağlamda değerlendirmektedir. Bu sebeple de âlem zamansal olarak ezelî olmasına karşın, kendi başına var olmayıp nedeni olan Tanrı'ya bağlı olarak var olduğu için yaratılmış olmaktadır.

Abstract

Undoubtedly, one of the most fundamental attributes of God is being a creator. God's creativity shows that God is an eternal/qadîm being which prioritizes all existence in the sense of being cause of everything. However the thought of eternity which means God's priority to all existence should be understood as a temporal or an ontological priority? In this article, it will be discussed that whether Avicenna's thoughts on the temporal eternity means that the world is not created by God or not. Considering that God's being eternal in a temporal sense would mean that there is a temporal gap/interval between God and universe, therefore Avicenna considers such a situation as invalid because it means attributing both impotence and potential to God. Explaining the relationship between God and the world through causality, Avicenna understands the relationship of causality from an ontological perspective in the sense of giving existence and receiving existence. In this sense, Avicenna, who considers God is the cause of the world, evaluates the relationship between God and the world in an ontological context. Therefore, while the world is eternal in time, it cannot exist on its own, it has been created because its exists depends on God, who is its cause.