Islam and Literature: A New Scheme Proposal in the Light of Conceptual Discussions

İslam ve Edebiyat: Kavramsal Tartışmaların Işığında Yeni Bir Şema Önerisi

Özet

Türkiye'nin deneyimleri söz konusu olduğunda "Batı" ve "modernite"nin birlikte anılması ve birbirinin manasını karşılayan terimler olarak kullanılmasının temel nedeni Cumhuriyet Türkiye'sinin laikleşme politikaları ve Batı'yı her anlamda örnek alan inkılâp hedefleridir. Politik amaçlar ve reform kapsamındaki değişimlerin yalnız siyasî yansımaları değil; edebî, sanatsal izdüşümleri de olmuştur. Bu kapsamda konusu İslâm olan edebiyat Osmanlı'ya yani lağvedilene ait olduğu düşünülerek terk edilmiş; bu edebiyatın boşluğunu doldurmak için "yeni edebiyat" içerisinde verilen eserlerin de bahsi geçen edebî geleneğin karşısında yorumlanması kaçınılmaz hale gelmiştir. Böylelikle günümüzde roman gibi modern formların konusu İslâm olan edebiyatı şekillendirdiği düşünüldüğünde, yeni formların bütün bir kavramsal tartışmanın neresine oturtulacağı sorunu gündeme gelir. Dolayısıyla geleneksel ya da modern formlarla yazılan ve konusu İslam olan edebi eserlere ilişkin bir adlandırma problemi doğmuştur. Bu çalışmada, konusu İslam olan edebi eserlerin edebiyat tarihi içersindeki yerini tespit etmek, söz konusu edebiyatın yeni içerik ve formlarla da ilişki kurduğunun altını çizmek ve İslâmî edebiyat araştırmacılarının dikkatini 20. yüzyıldan sonra da devam eden İslâmî edebî geleneğe çekmek için ilgili dönemi içeren yeni bir isimlendirme önerilmiştir. Böylece yeni muhteva ve formlarla dönüşen İslami edebi geleneğin işaret ettiği saha belirginleştirilmiş ve önceki adlandırmalara kıyasla daha kapsayıcı bir edebi geleneğin varlığına dikkat çekilmiştir

Abstract

When it comes to Turkey’s experience, the reasons for using West and modernity together are the secularisation policies of Republican Turkey and its reform goals, which take the West as their example in every sense. Besides these political reflections, literary and artistic changes were also part of the political aims and reforms. In this regard, all literature having an Islamic core was abandoned as “Ottoman” and therefore irrelevant. This inevitably led to works of “modern literature” being interpreted as against the former one. Thus, considering the fact that both modern forms (e.g., novels) and traditional Islamic literary forms shape literature with an Islamic core today, a certain issue has arisen: Where should the new forms be located in the conceptual discussion? Consequently, how does one “name” those works created in traditional or modern forms and having Islam as their subject? To determine the place of literary works having an Islamic subject in literary history, this article highlights that Islam is in a relationship with the new forms and that this relationship is both healthy and deserves to be examined. It also seeks to draw the attention of Islamic literature researchers to the continuing Islamic literary tradition that after the 20th century, a new naming is proposed for the cited period. In this way, the field referred to by the Islamic literary tradition as being developed with new content and forms is clarified, and the existence of a literary tradition that is more inclusive than the others developed in previous naming trials is highlighted