MÜCBİR SEBEP YA DA BABALIĞIN TERKİ: FORCE MAJEURE FİLMİNDE AİLE ANLATISININ GÖSTERGEBİLİMSEL ANALİZİ

FORCE MAJEURE OR ABANDONMENT OF FATHERHOOD: SEMIOTIC ANALYSIS OF THE FAMILY NARRATIVE IN FILM FORCE MAJEURE

Özet

Sosyolojik bir olgu olarak aile, sinema filmlerinin ilgi duyduğu konulardan biridir. Ailenin bütün toplumların en önemli ve temel bileşenlerinden biri olması, onu evrensel bir olgu olarak değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır. Böylelikle her ülke sinemasında aile temsillerine yer verildiği görülmektedir. Ailenin evrenselliğinin aksine, kültürden kültüre farklılaşan özellikleri, aileyi ve aileye ilişkin anlatıları değiştirmektedir. Bu anlamda sinema filmlerinde ortaya konulan aile temsilleri, ülkenin kültürel özelliklerinden etkilenmektedir. Aile ile ilgili bir diğer önemli konu ise aile içerisinde ortaya çıkan toplumsal cinsiyet rolleridir. Bütün toplumlarda aile üyelerinden beklenen temel davranış kalıpları bulunmaktadır ve bunlar aile içi ilişkileri düzenleyen kurallar bütünü olarak kabul edilir. Ailede bireylerin toplumsal cinsiyet rollerini yerine getirmemesi, aile içi ilişkilerin zedelenmesine neden olmaktadır. Sinemanın en bilinen ve tartışılan temsillerinin başında erkek temsilleri gelir. Erkek temsilleri içerisinde ise “baba figürü” toplumsal rollerle örülmüş, çoğu zaman kahramanvari bir kimliği ifade etmektedir. Ataerkil aile yapısında babadan aileyi ve özellikle de çocukları tehlikelere karşı koşulsuz koruması beklenir. Bu beklentilerin boşa çıkması, erkeği/babayı sorgulamayı ve bir itibar kaybını beraberinde getirmektedir. Force Majeure filminde toplum içerisinde genel kabul gören, toplum tarafından ona atfedilen sorumluluk alanında başarısız olan babanın aile içi kurtarıcılık ve liderlik rolleri tartışmaya açılır. Bu çalışma kapsamında, anlatı yapısının merkezine aileyi alan İsveç yapımı Force Majeure (2014) filmi, aile ve aile içi toplumsal roller bağlamında çözümlenmektedir. Çalışmada göstergebilimsel yöntem esas alınmış, filmin anlatı yapısı çözümlenmiştir. Anlatı yapı çözümlemesinde; anlatıyı oluşturan kesitler belirlenmiş, filmin karakterleri ve karakterler arasındaki ilişkiler toplumsal roller açısından analiz edilmiştir. Analiz sonucunda filmin, klasik erkeklik ve babalık temsillerini ters yüz ederek bunları sorgulamaya açtığı tespit edilmiştir.

Abstract

Family, as a sociological phenomenon, is one of the subjects of interest in motion pictures. The fact that the family is one of the most important and fundamental components of all societies, introduces a requirement of evaluation of it as a universal phenomenon. Thus, it is seen that family representations are included in all countries’ cinema. In contrary to the universality of the family, the characteristics differentiating at each culture, change the family and the narratives about the family. In this sense, family representations in movies are influenced by the cultural characteristics of the country. Another important issue regarding the family is the gender roles that reveal within the family. In all societies, there are basic behavioral patterns expected from family members and these are accepted as a set of rules that regulate intra-family relationships. The cases of family individuals not fulfilling their gender roles, cause depredation in family relationships. One of the most known and discussed representations of cinema is male representations. Among the male representations, the “father figure” woven with social roles, expresses a heroic identity. In the patriarchal family structure, the father is expected to protect the family and especially the children against dangers unconditionally. The failure of these expectations brings with questioning of the man/father and a loss of reputation. In film Force Majeure, the father fails in the area of responsibility generally accepted in the society and attributed to him by the society. Because of this father’s domestic savior and leadership roles are discussed. Within the scope of this study, Force Majeure (2014), a Swedish film that centres the family in the narrative structure, is analyzed in the context of family and social roles within the family. The semiotic method is taken as a basis in the study, and the narrative structure of the film is analyzed. In the narrative structure analysis; the sections form the narrative are determined, the characters of the film and the relationships between the characters are analyzed in terms of social roles. As a result of the analysis, it was found that the film questions the classical representations of manhood and fatherhood by reversing them.