Öğretmen Liderler: Öğretmen Algıları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Özet

Öğrenen örgütler olarak, okulların ve öğretmenlerin bir bütün olarak gelişmeleri esastır. Bu amaçla,onların sürekli olarak yaşadıkları olaylardan sonuç çıkarması ve bunu değişen çevre koşullarınauyarlamaları gerekmektedir. Bu kapsamda, bireysel ve örgütsel kapasiteyi artırmak için öğretmenlerinbirbirlerinin öğretimsel uygulamalarını gözlemleyip bunlarla ilgili geribildirim vermeleri gerekmektedir.Bu da yüksek nitelikli lider öğretmenlerle mümkündür. Öğretmen liderliği, öğretmenin sınıfta ve okuldaeğitimsel etkinlik ve süreçlerde gönüllü olarak görevler üstlenmeleri, projeler geliştirmeleri, çevresinietkilemeleri ve meslektaşlarının gelişimine destek olmaları yeterliliğine sahip olmalarıdır. Bu çerçevedeöğretmen liderler, öğretmenler, uzman öğretmenler, mentor öğretmenler ve denetmenlerdir. Bu nedenle,mevcut araştırmanın amacı öğretmenlerin “öğretmen liderliğine dair algılarını ortaya çıkarmaktır. Buçalışma aynı zamanda öğretmen liderliği, öğretmen liderin rolleri, öğretmen liderlik rollerinin öğretmenlikmesleğine uygunluğunu ve meslektaşlarının öğretmen liderliğiyle ilgili algılarını ortaya koymayıamaçlamaktadır. Bu araştırma nitel bir araştırma deseniyle yürütülmüştür. Araştırmaya 2014-2015akademik yılında halen İstanbul’da çalışan 25 öğretmen katılmıştır. Araştırma sonuçları öğretmenlerin,öğretmen liderliği ve öğretmen lider rollerini bildiklerini ortaya koymaktadır. Ancak öğretmen liderlerinrolleri yasal bir şekilde tanımlanmadığı için uygulamada yapmak istedikleri konusunda özgür olamadıklarıiddia edilmektedir. Yine araştırmada, öğretmen liderlerin rollerinin halen yürüttükleri rollerine uygunolduğu ve meslektaşları tarafından olumlu algılandığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen liderlerin aynızamanda iş yüklerinin fazlalığının onların öğretmen liderlik rolleri konusunda yapmak istedikleri birçokşeyden alı koyduğunu ifade edilmektedir. Bazı katılımcılar bu rollerinin mevcut sistem içerisindetanımlanması gerektiğini belirtirken, diğer bazı katılımcılar bu tanımlamanın sistemde bir takım sorunlaraneden olacağı kaygısıyla mevcut şekliyle devam etmesi gerektiğini ileri sürmektedirler.

Abstract

As learning organizations, it is essential for schools and teachers to develop as a whole. For this purpose, they must draw conclusions continuously from what they have experienced and adopt them to the changing environmental conditions. In this regard, in order to develop both individual and organizational capacity, teachers should observe their colleagues’ instructional practices and give them feedback about their practices. It is possible with highly qualified teacher leaders. Teacher leadership is to have proficiency in taking on tasks voluntarily at classrooms and schools, develop projects, influence people around them, and support their colleagues’ professional developments. In this frame, teacher leaders are the ones who are teachers, expert teachers, mentor teachers and supervisors. Therefore, the main purpose of this study is to determine teachers’ teacher leadership perceptions. The study also aims to find out the definition of teacher leadership, teacher leaders’ roles, appropriateness of their roles to the teaching job itself and their colleagues perceptions about teacher leadership. This study was carried out with a qualitative research design. The participants were 25 teachers who are currently working in 2014-2015 academic year in Istanbul, Turkey. Results reveal that teachers know what teacher leadership is and their roles are in the system. However, it is claimed that as their roles are not defined formally teacher leaders do not have freedom to implement what they hope to do. It was also concluded that teacher leadership roles are appropriate to the job they are currently performing and these roles are perceived positively by their colleagues. Teacher leaders are also claimed to have excessive workload and it is considered that this situation prevents them from performing their leadership roles at schools. While some of the participants allege that their roles should be defined in the current system, some others argue that it must be kept the same in the system now because defining their roles in the system may cause some problems.