Türk Toplumunun Tüketim Toplumuna Dönüşümünde Reklamcılığın Rolü

The Role of Adversing in Turkish Society s Transformation into a Consumer Society

Özet

Reklam, kendine özgü söylemiyle yaşam/tüketim biçimlerini ve davranışlarını etkileyerek, değiştirip, dönüştüren bir iletişim disiplinidir. Kitlesel üretim, taşımacılık ve iletişimdeki gelişmelerin kaçınılmaz bir sonucu olarak tüketim toplumu ortaya çıkmıştır. Bu makalede, Türkiyenin tüketim toplumu oluşunda reklamların oynadığı rolün araştırılması amaçlanmaktadır. Makalede tüketim toplumunun ve reklamcılığın gelişimini ilk yaşayan ülkelerden biri olan Amerika örneğini incelenerek Türkiye ile karşılaştırma yapılmıştır. Bunun için araştırmada önce ABDde, 19. yüzyılın son dönemleri ile 1920lerde tüketim toplumuna doğru geçirilen evrede yaşanan gelişmeler; tüketim toplumunun doğuşu, çalışma biçimlerindeki değişimlerin tüketime olan etkisi, reklamların mal tüketimiyle kimlik ve modern oluş arasında kurdukları bağ; ikinci olarak, Türkiyenin tüketim toplumu olma yolunda geçirdiği aşamalar; tüketim ve reklamın Osmanlı döneminde ve Cumhuriyetin kuruluş yıllarından neden gelişemediği, 1950lerde değişen siyasal ve ekonomik konjonktürün tüketim toplumu oluşumuz üzerindeki etkileri, ardından 1980li yıllarda yaşanan toplumsal, ekonomik ve kültürel değişimlerin rüzgarıyla reklamcılığın gelişimiyle kanaatkar toplumun tüketim toplumuna evrilişi incelenmiştir.

Abstract

Advertising is a communication discipline which affects and changes the life styles, consumption modes and behaviours through its specific discourse. The most important figure forming the consumption culture is advertisements. The rise of the consumer society was an inevitable outcome of the developments in the mass production, mass transportation and mass communication. In this article it is aimed to investigate on a historical trail the role the advertisements played in the emergence of the production society in the face of the American example. Accordingly, the things that we will examine are, firstly, the changes occured in the USA at the end of the nineteenth century and in the 1920 s during the evolution towards a consumer society; the rise of the consumer society and consumption under the effects of the changes in the working conditions; advertisements as an agent between consumption on the one hand and identity and modernity on the other. Secondly we will examine the stages witnessed in Turkey on the road to become a consumer society; the reasons for the rudimentary situation of consumption and advertising in the Ottoman area and in the first years of the Republic; the changing political and economical structure in the 1950 s and the development of advertising under the social, economical and cultural changes in the 1980 s in which the contented society evolved into a consumer society