Beş Vakit’in Sonsuz Zamanlarının Heterotopyalarında Gezinen Çocuklar

Children Walking Through the Heterotopias of the Endless Time of Five Time and Winds

Özet

Film anlatısında mekân ve zaman, karakterlerin anlatıyla kurduğuilişkiyi izleyiciye sunmakta ve öyküyle karakter ilişkisinin gelişmesine olanaksağlamaktadır. Karakterlerin mekânla kurdukları ilişkiler, mekânın izleyici açısındananlamlandırılmasında önemli rol oynamaktadır. Zaman öğesi ise, anlatının önemliöğelerinden biri olmakla birlikte mekân öğesinin anlamlandırılmasına da katkısağlamaktadır. Çalışma, Reha Erdem’in Beş Vakit filmindeki baş karakterler;Yakup, Ömer ve Yıldız adlı çocukların köydeki hayatlarını anlatıbilimin öğelerindenmekân öğesi temelinde Henri Lefebvre’nin tartıştığı heterotopya kavramıylaincelemiştir. Köy, anlatıda odak merkezde bulunan bir mekândır ve köydeyaşanılan zaman da bu minvalde karakterlerin yaşamlarını şekillendirmektedir.Bu bağlamda, karakterlerin anlatıyla olan ilişkisi temelinde anlatıdaki zamanöğesi de Mikhail Bakhtin’in yorumladığı kronotop kavramıyla incelenmiştir. Anlatımekanının sunumunun teorik çerçevesi ise Michael Foucault’nun heterotopyakavramı ve Edward Soja’nın üçüncü mekan tartışmalarıyla oluşturulmuştur.Anlatının odak merkezindeki mekân ve zaman öğelerinin karakterlerle ilişkilerininanlatıbilim temelinde; heterotopya ve kronotop kavramlarıyla incelenmesi, filminanlatım dilinin izleyiciler açısından sorgulanışını da sağlamaktadır.

Abstract

Space and time in film narrative represent the relationships between characters and narrative and allow developing the relation between the narrative and the character. Relations between characters and space have a vital role to understand the space with regard to spectators. In this case, time concept contributes in explaining the meaning of space element, which is an important element in the narrative. In this study, main characters of Reha Erdem’s film Beş Vakit, Yakup, Ömer and Yıldız’s lifes in the village are discussed as the basis of space element through the heterotopia concept of Henri Lefebvre. Village is a space in the focus of the narrative and the time spent in the village also shapes the lives of the characters in that respect. In this context, based on the relationship of the characters with the narrative, time element in the narrative is interpreted through the chronotope concept proposed by Mikhail Bakhtin. Theoretical framework of the represented narrative space is constituted by Michael Foucault’s heterotopia concept and Edward Soja’s third space discussions. Analyzing space and time concepts in the focus of the narrative in terms of their relationships with characters with heterotopia and chronotope concepts on the basis of narratology also enables the spectators question the film’s inference.