MÜTENEBBÎLER MESELESİ BAĞLAMINDA CÂHİLİYE ARAPLARININ NÜBÜVVET TELAKKÎLE

Özet

Arap toplulukları İslamiyet'in doğuşundan önce Arap yarımadası ve çevresindeki bölgelerde yaşamaktaydılar. Bu topluluklar siyasîbirbirlik halinde yaşamaktan ziyade dağınık kabilelere ve boylara ayrılmışlardı. Câhiliyedevrinde Arap toplulukları Mecûsîlik, Sâbiîlik, Hıristiyanlık ve Yahudilik gibi çeşitli inançlara sahiptiler. Fakat Arap kabilelerinin zihin dünyalarını daha çok putperestlik şekillendirmekteydi. Diğer dinlerin öğretilerini de zaman zaman kendi inançlarının içerisine dahil etmekteydiler. Böylece tutarsız ve dünyevî dinîalgıları zaman içerisinde kendine has bir şekil aldı. Bu algı ulûhiyet,ahiret,ibadetvenübüvvet telakkîleriniderindenetkiledi. Hz. Peygamber'in hayatının sonlarına doğruİslamiyet Arap yarımadasının tamamıma yayılmış olmakla birlikte, bu dini sonradan benimsemiş olan bazı insanlar eski inançlarınıtam anlamıylaterk etmemişlerdi.NitekimHz. Peygamber'in vefatının hemen öncesinde ortaya çıkan ve Hz. Ebûbekir devrinde de devam eden ridde isyanlarına çok sayıda kabilenin destek vermiş olmasıbunun en açık göstergesidir. Bu isyanhareketinin entehlikelileri peygamber olduklarını iddia eden mütenebbîlerdi. Mütenebbîler meselesi bir yönüylesiyasîbir hüviyete sahipken diğer yönüylemezkurkabilelerin dinî inançlarının keyfiyetini gözler önüne sermektedir. Bu çalışma, mütenebbîler meselesi çerçevesinde isyan hareketlerine destek vermiş olan Arap kabilelerininnübüvvet kurumuna bakışlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu meselenindaha iyi anlaşılabilmesi için Arap coğrafyasının tarihîgeçmişive dinîinançmerkezlerinindurumu, şâirve kâhingibi kabilelerin gözünde ayrı bir değeri olan grupların ahvali, ridde hareketlerinin tarihsel süreci ile mütenebbîlerin ortaya çıkışlarındaki etkenleri de değerlendirilecektir