İSLÂM İKTİSAT DÜŞÜNCESİ TARİHİNİN FIKHÎ KAYNAKLARI

Özet

İslâm iktisat düşüncesinin kaynakları olarak incelenmesi gereken eserler genel ve özel olmak üzere ikili birtasnifle ele alınmaktadır. Sabri Orman tarafından “Kur’an-ı Kerim - Hadis Mecmuaları ve Şerhleri - Tefsir,Fıkıh, Fıkıh Usûlü, Kelâm, Tasavvuf ve Edep Literatürleri - Felsefe - Tarih ve Coğrafya” şeklinde sıralananbu genel kaynaklar arasında Fıkıh ve Fıkıh Usûlü eserlerinin de yer aldığı görülmektedir. İslâm iktisatdüşüncesinin özel kaynakları, “harâc, emvâl, kesb, hisbe” türü eserler ile daha özelde muhtelif bazı konularahasredilmiş literatürden oluşmaktadır. Fıkıh literatüründeki bu tür eserlerin tespit edilerek ortaya konulmasıhem batılı iktisat tarihçilerinin iddia ettiği ‘büyük boşluk’ tezinin geçersiz olduğuna dikkat çekilmesi hemde günümüz iktisat düşüncesinin gelişimine katkı sunmak açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada hemgenel kaynaklar hem de özel kaynaklardan sayılabilecek bazı fıkhî kaynakların genel çerçevesi belli başlıbazı örnek eserlerle -mütevazi bir başlangıç olması düşüncesiyle- çizilmeye çalışılmıştır.

Abstract

The works which should be examined as sources of Islamic economic thought, are dealt with in a dual classification as general and private. Among the sources edited by Sabri Orman as “The Qur'an - Summary of Hadiths and their commentary - Tafsir, Fiqh, Method of Fiqh, Kalam, Mysticism and the Liturgy of Ethics, Philosophy, History and Geography” there are works of Fiqh and Usûl al-Fiqh. Specific sources of Islamic economic thought consist of works such as “kharaj, amval, kasb, hisba” and more specifically, literature devoted to various topics.Identifying such works in the fiqh literature is very important in terms of noting that the 'big gap' thesis claimed by western economics historians is invalid and contributing to the development of today's economic thought.In this study, the general framework of some fiqh sources, which can be counted from both general sources and private sources, has been tried to be drawn with some major sample works.