Dergiler / International Journal of Pure and Applied Sciences / 2020 / Cilt: 6 - Sayı: 2
Erzurum Bölgesinde Palandöken Volkanik Kayaçlarının Petrografik ve Jeokimyasal Özellikleri, Doğu Anadolu, Türkiye
- Sayfa
- 42–60
- DOI
- —
Özet
Palandöken volkanitleri, Afrika, Arabistan ve Avrasya levhalarının yakınsama-çarpışması sonucunda oluşan Doğu Anadolu Volkanik Provens sisteminin bir parçasıdır. Bu volkanitler, lav akıntıları ve bunlarla arakatmanlı olarak bulunan ve kalın bir istif oluşturan piroklastiklerden oluşmuştur. Jeokimyasal veriler, petrogafik verilerle uyumlu olarak, lavların silika içeriklerine göre düşük silikalı bazaltlardan yüksek silikalı dasitlere kadar değişen bileşimlerde olduğunu gösterir. Kalkalkalen-toleyitik ve sodik-potasik seri özellikli bu lavların SiO2 içeriği %47.44-67.88, Mg# ise %11.33-53.04 arasında değişmektedir. Bu volkanik kayaçlar genel olarak yüksek alan elementlere (HFSE) kıyasla büyük iyon yarıçaplı elementler (LILE) ve hafif nadir toprak elementlerce (LREE) zenginleşme ile belirgin negatif Nb, Ta anomalisi göstermektedir. Bununla birlikte LILE’lerce tüketilmiş ve Nb ile Ta anomalisi vermeyen buna karşın çok belirgin Sr ve Ti anomalisi veren örnekler de bulunmaktadır. Bu örneklerin element davranış ve dağılımı bakımından daha farklı evrimleşmiş olduğu, dolayısıyla magmatik farklılaşmadan da değişik oranlarda etkilenmiş olduğu görülür. Petrolojik veriler, kıtasal asimilasyon etkisinin görüldüğü Palandöken volkanik kayaçlarının, granat ve spinel içeren ve yitim ile ilişkili metasomatize olmuş kıtasal litosferik ve astenosferik mantonun, farklı oranlarda fraksiyonlaşması ve magma karışımına sahip olduğunu işaret etmektedir.
Abstract
Palandöken volcanics are part of the Eastern Anatolia Volcanic Province system which is formed as a result ofthe convergence-collision of the African, Arabian and Eurasian plates. These volcanics consist of lava flows andintercalated pyroclastics forming a thick stack. These lavas are ranging from low silica basalts to high silica dacitesaccording to their silica content in compositions, in accordance with their geochemical and petrographical data.These lavas with SiO2 content varying between 47.44-67.88% and Mg # between 11.33-53.04%, have calcalkaline- tholeiitic and sodic series characteristics. In general, they show significant negative Nb, Ta anomaly withenrichment in Large-Ion lithophile Elements (LILE) and Light Rare Earth Elements (LREE) compared to High-Field Strength Elements (HFSE). On the other hand, there are also samples that have been consumed by LILEs, anddo not give Nb and Ta anomalies, but give very distinct Sr and Ti anomalies. It is seen that, these different examplesare the most evolved lavas in terms of elemental behavior and distribution because of the most affected by magmaticdifferentiation. Petrological datas indicate that the Palandöken volcanic rocks, in which continental assimilationeffect is observed, have a metasomatized continental lithospheric and asthenospheric mantle associated withsubduction, containing garnet and spinel with partial melting at different rates, fractionation and magma mixture.