“Ezeli Düşmana Karşı Son Hamle” Birinci Balkan Savaşı için Sırp Hazırlıkları

“The Final Push Against the Eternal Enemy” The Serbian Preparations for the First Balkan War

Özet

Osmanlı İmparatorluğu, Sırp milliyetçiliğinin oluşumunda önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı Devleti Balkanlar’dan uzaklaştırılması gereken bir baş düşman olarak algılanmıştır. Makale, 19.yüzyılın sonunda Sırpların Osmanlı İmparatorluğu ile olası bir çatışma durumu için yaptığı hazırlıkları ele almaktadır. 1878’den1912’ye kadar Sırp devleti, “Sırp tarihi toprakları”na –Kosova ve Makedonya’ya – girmek için elverişli olacak ilk fırsatta hazırlıklı olmak amacıyla ordusuna devasa kaynak yatırımı yapmıştır. Ordu dışında bu hazırlık çalışmaları eğitim, sanat ya da kamusal söylem gibi toplumsal yaşamın tüm yönlerini kapsamıştır. Yıllarca süren bu titiz çalışma, Sırbistan vatandaşlarının seferberlik çağrısına müthiş ölçüde karşılık verdikleri 1912 yılının Ekim ayında sonuçlarını vermiştir. Ancak, Sırp savaş hazırlıkları, 19.yüzyıl boyunca Sırp-Türk ilişkilerinin sıkıntılı tarihi ile bağlantılı olarak Osmanlı birliklerini yenmeye fazlasıyla odaklanmıştır. Yeni toprakların savaş sonrası örgütlenme sorunları, ayrıntılı olarak ele alınmamıştır. Dahası, Sırp ulusal projesi, Balkanlar’daki eski Osmanlı topraklarında yaşayan farklı etnik ve dini toplulukları kapsamayacak kadar dardı.

Abstract

The Ottoman Empire played an important role in the formation of the Serbian nationalism. It wasperceived as an archenemy that had to be pushed away from the Balkans. The paper explores theSerbian preparations for the potential conflict with the Ottoman Empire at the end of the XIX century.From 1878 to1912 Serbian state invested huge resources in its military in order to be prepared forexploiting any favorable opportunity for penetrating into the “Serbian historical lands” –Kosovo andMacedonia. Apart from the army, the preparatory work encompassed all the aspects of social lifesuch as education, art or public discourse. Decades of meticulous work brought results in Octoberof 1912 when Serbia’s citizens responded in formidable numbers to the mobilization call. However,Serbian war preparations were too focused on defeating the Ottoman troops which was linked withtroublesome history of the Serb-Turkish relations during the entire XIX century. Problems of postwarorganization of the new territories were hardly tackled in detail. Moreover, the Serbian national projectwas too narrow for encompassing diverse ethnical and religious communities which lived in the formerOttoman possessions in the Balkans.