Bir-Bavık Tipi Aile Organizasyonu

Özet

Kürtler üzerine geleneksel sosyal yapılar konusunda yapılan çalışmalardaaşiret hemen her zaman ana yapı olarak incelenir. Bununla birlikte aşiretinKürtler arasında nasıl ortaya çıktığı belli değildir. Aşiret, aile ile başlayıpsoy yapısı üzerinden şekillenen ve onu aşan oluşumlara kadar giden biryapılar silsilesi şeklinde incelenir. Aile (mal), Kürt toplumunun en önemli sosyalkurumudur ve topluma biçim veren ataerkillik, sülale-ideolojisi gibi yapıları üreten veyeniden üreten yegane mercidir. Bu yüzden aile, aynı zamanda geleneksel sosyal yapıyabiçim veren ana dinamiktir. Fakat Kürt sosyal yapısı içinde, aşiretin aileden başlayankatmanlarına bakıldığında “mal, bavik, tîre ve hoz” olarak isimlendirilen katmanlarınisimlendirilmeleri Kürtçe, aşîret yapısında bunları takip eden katmanlar olan “sülale,qabile, taifa ve aşîret” aşamalarının isimleri Kürtçe değildir. Bu da orjininde Kürtgeleneksel sosyal yapısının aslında sülaleye kadar olduğu, bundan sonraki yapıların, kibunlar genelde siyasi birliklerdir, Kürt geleneksel sosyal yapısına sonradaneklemlendiğini düşündürmektedir. Bu durumu destekleyici bir yapı, Kürtlerin göçettikleri yerlerde ailenin, kök grup, sülale ve aşiretten bağımsız olarak, kendini soyyapılanması içinde yeniden üretebilecegine ilişkin gözlemler yapılmıştır. Batı Türkiye´yegöç eden Kürtlerin yeni yerleşim yerlerinde ailelerini yeniden konumlandırırken HintAilesi Modeline benzeyen bir yapıyı sergiledikleri gözlemlenmiştir. Bu yapıya bir-bavikadı verilmiş ve bu çalışmada açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, Kürt ailesinin “mal,bavik, tîre ve hoz” şeklinde geleneksel olarak örgütlenebileceğini ve bunun üstündekiyapılara (sülale, qabile, taifa, aşiret) girişip girişmeyeceğini, içinde yaşanılan sosyopolitik durumun belirleyebileceğini ve bu yüzden yabancı dillerdeki Stamm veya Tribugibi kavramların Kürtler için kullanılan aşireti değil, hoz´u tanımlayabileceğini iddiaetmektedir.

Abstract

The aşiret (tribe, clan) is usually examined as the main structure in studies on Kurds on traditional social structures. However, it is not known how the tribe arised among the Kurds. The aşiret is examined as a series of structures starting from the family and shaped on the lineage. The family is the most important social competent authority of Kurdish society and is the only one which generation and regeneration constructions such as patriarchy and lineage-ideology. Therefore, the family is the main dynamic that forms the traditional social structure at the same time. However, when the names of the layers of tribal starting from family are examined, it is revealed that the layers of "mal, bavik, tire and hoz" are in Kurdish, and the following "sülale, qabile, taifa and aşiret" are not. This suggests that the Kurdish traditional social structure was originally up to the dynasty, and that subsequent structures (which are usually political associations) were later added to the Kurdish traditional social structure. Observations of family’s self-regeneration in lineage settlement independently of basis group, dynasty and tribe are an important factor supporting this situation in places Kurds migrate. Kurds who migrated to western Turkey, showed a model of like an Indian family structure when they reposition their families in new settlements. This structure was called "bir-bavik" and tried to be explained in this study.This study shows that the Kurdish family can be organized traditionally as "mal, bavik, tire and hoz" and transformation into superstructure (qabile, taife, aşiret) depends on the socio-political situation found in and so the concepts like Stamm (germ.) or Tribu (eng. and fran.) in foreign languages claims that define “hoz” rather than the tribe used within the Kurds.