İran’ın Kuzey Irak Kürtlerine (IKBY) Yönelik Politikaları

Özet

Birinci dünya savaşından sonra şekillenen bölgesel jeopolitik koşullar İran‟ın Iraklı Kürtlerle yakın ilişkiler kurmasını sağlamıştır. Bu dönemde Irak‟a karşı bölgedeki çıkarlarını korumak isteyen İran ve kendilerini yönetmek isteyen Iraklı Kürtler arasındaki ilişkiler, İran‟ın Bağdat yönetimiyle olan genel ilişkileri çerçevesinde şekillenmiştir. 2003 yılında ABD‟nin Irak‟ı işgal etmesinden sonra ilişkilerde bir dönüşüm yaşanmıştır. Saddam Hüseyin‟in devrilmesi sonucu İran‟ın bölgedeki öncelikleri değişmiş ve Irak‟la ilişkilerde ağırlık Kürtlerden Şiilere geçmiştir. 2007 yılından sonra Kürtler, başta Türkiye, Batılı devletlerle ilişkilerini geliştirmeye başlayınca İran bölgedeki çıkarlarını korumak için Şiileri daha fazla desteklemeye başlamıştır. Bölgede bloklaşmalar oluşurken 2014 yılında bölge için büyük bir tehdit olan IŞİD ortaya çıkmıştır. Güvenlik mekanizmasını yerle bir eden bu örgüte karşı Batılı güçler Iraklı Kürtleri desteklemiştir. Aldığı destekle hâkimiyet alanını genişleten Erbil yönetimi 2017 yılında bağımsızlık referandumu kararı alıp gerçekleştirmiştir. Buna karşın İran Kürtlere karşı politikalarını sertleştirip bir takım yaptırım kararları almıştır. Çalışma İran‟ın Iraklı Kürtlere karşı politikalarındaki bu değişim süreçlerini incelemektedir.

Abstract

Regional geopolitical conditions shaped after the First World War enabled Iran to establishclose relations with Iraqi Kurds. During this period, the relations between Iran, who wantedto protect its interests in the region against Iraq, and Iraqi Kurds who wanted to rulethemselves, were shaped within the framework of Iran's general relations with the Baghdadadministration. After the US invasion of Iraq in 2003, relations transformed. As a result of the fall of SaddamHussein, Iran's priorities in the region have changed and the power in relations with Iraq hasshifted from Kurds to Shiites. After 2007 Kurds began to develop relations with WesternStates, especially Turkey. This forced Iran to support Shiites even more in order to protecttheir interests in the region. While blocks were forming in the region, ISIL, which was amajor threat to the region, emerged in 2014. Western powers supported the Iraqi Kurdsagainst this organization that destroyed the security mechanism. The Erbil administration,which expanded its domain with support from the Western Bloc, decided to hold anindependence referendum in 2017 and carried it out despite the difficulties. On the otherhand, Iran hardened its policies towards the Kurds, and made some decisions in regard tosanctions. This study examines the change in Iran's policies towards the Iraqi Kurds.