Kızılırmak Deltasında Yazılmamış Kanunlar: Bir Sulak Alanın Korunmasında Geleneksel Ekolojik Bilginin Rolü

UNWRITTEN LAWS IN KIZILIRMAK DELTA: THE ROLE OF TRADITIONAL ECOLOGICAL KNOWLEDGE IN THE PROTECTION OF A WETLAND

Özet

Sulak alanlar, çok çeşitli karasal, kıyı ve deniz habitatlarını birleştiren bir dizi ortak özelliğe sahip ekosistemlerdir ve bu kaynakların korunması, yönetimi ve gelecek nesillere aktarımı büyük önem taşımaktadır. Ancak sulak alanların korunmasında ve sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasında Geleneksel Ekolojik Bilgi (GEB), çoğu zaman göz ardı edilir. Bu çalışma, sulak alanın korunmasında ve sürdürülebilir kullanımında GEB’in rolünün belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma Türkiye’nin en önemli sulak alanlarından biri olan ve UNESCO Doğal Miras Geçici Listesi’nde bulunan Kızılırmak Deltası Sulak Alanı’nda gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden etnografya (etnografik) yöntemi kullanılmıştır. Etnografya yöntemi, insan topluluğuna ilişkin sosyal yaşam sürecini, davranış biçimlerini, ilişkiler ve kod sistematiğini analiz ederek niteliksel sonuçlara ulaşmayı amaçlamaktadır. Veriler, katılımsız gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla toplanmış ve verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Yöntem kapsamında Kızılırmak Deltası Sulak Alanı’ndaki GEB örnekleri değerlendirilmiş ve sulak alanın korunmasına ilişkin yedi tema belirlenmiştir. Bulgular, Kızılırmak Deltası Sulak Alanı’nda GEB’ in bir parçası olan geleneksel uygulama ve ritüellerin, dolaylı olarak Kızılırmak Deltası Sulak Alanı’nın geçmişten günümüze doğal bir birim olarak kalmasına katkı sağladığını ve sulak alandaki kaynakların yerel halk tarafından akıllıca kullanılmasına rehberlik ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak Kızılırmak Deltası Sulak Alanı’ndaki GEB örnekleri, özellikle sulak alanın korunmasında ve sürdürülebilir kullanımında modern koruma yaklaşımlarına entegre edilerek katkıda bulunabilecek pratik bilgiler içermektedir.

Abstract

Wetlands are ecosystems with a number of common features that combine a wide variety of terrestrial, coastal and marine habitats, and the conservation, management and transfer of these resources to future generations is of paramount importance. However, Traditional Ecological Knowledge (TEK) in the conservation and sustainable use of wetlands is often ignored. This study was carried out to determine the role of TEK in the conservation and sustainable use of wetland. The Kızılırmak Delta Wetland, one of the most important wetlands in Turkey, and that is available on the UNESCO Tentative List of Natural Heritage constituted the context of the study. In this study, ethnographic (ethnographic) pattern from qualitative research patterns was used. The ethnographic method aims to reach qualitative results by analyzing the social life process, behaviour styles, relationships and code systematics related to the human community. The data were collected with the help of unattended observation and semi-structured interview forms and the descriptive analysis technique was employed in the analysis of the data. Within the scope of the method, TEK samples in Kızılırmak Delta Wetland were evaluated and seven themes related to the protection of the wetland were determined. Findings show that traditional practices and rituals, which are part of TEK in Kızılırmak Delta Wetland, indirectly contributed to keeping the Kızılırmak Delta Wetland as a natural unit from past to present and guided the local people to use the wetland resources wisely. As a result, TEK samples in Kızılırmak Delta Wetland contain practical information that can contribute by integrating into modern conservation approaches, especially in the conservation and sustainable use of the wetland.