SELÇUKLU İKTİDAR MÜCADELESİ EKSENİNDE REY ŞEHRİ

Özet

Büyük Selçuklular'ın yeni bir güç olarak varlığını hissettirdiği XI. yüzyıl, Horasan ve Cibâl bölgesinde hüküm süren devletler için önemli gelişmelere sahne olmuştur. Yaşanan siyasî olaylar bölgedeki güç dengelerinin sürekli değişmesine sebebiyet vermiştir. Değişen dengelerden en çok etkilenenler ise devrin siyasî, iktisadî ve coğrafî öneme sahip şehirleridir. Selçuklular, Gaznelilere karşı elde ettikleri Dandanakan zaferinin ardından hızlı bir fütuhat harekâtına girişti. Selçuklular'ın hedefinde kendilerine karşı koyamayacak zayıf hanedanların yönetimindeki zengin orta ve batı İran şehirleri vardı. Bu şehirlerden bir tanesi de, Orta Asya'yı Anadolu'ya bağlayan ipek yolu üzerinde olan ve Mâzenderân bölgesinden gelen birçok yolun kesişme noktasında yer alan Rey'dir. Selçuklu öncesi dönemde Bağdat'tan sonra devrin en önemli şehri kabul edilen Rey, Büyük Selçuklu tarihinin dört başkentinden biri ve kuruluş döneminin en önemli şehirlerindendir. Biz de bu çalışmamızda Büyük Selçuklu Döneminde Rey'de yaşanan olayların arkasında yatan siyasî, dinî/mezhebî ve iktisadî gerekçeleri ana kaynaklar ışığında incelemeye çalışacağız.

Abstract

There have been important developments for the states which prevailing throughout the Khorasan and Jibal in the XI. century which Great Seljuk taken place in the scene of history. Political events gave rise to constant changes in the balance of power in the region. The most affected places by the changing balance are the cities which have political, economic and geographical significance. After they gained a victory against the Ghaznavids in Dandanakan, Seljuks embarked on a rapid conquest of operation. Great Seljuks targeted rich central and western Iranian cities which ruled by weak dynasties to resist them. This is also one of the cities is Rayy which on the Silk Road connecting of Central Asia to Anatolia and located at the intersection of several roads from the Mâzenderân region. Rayy, which considered the most important city after Baghdad before the Seljuk period, is one of the most important cities of the early Great Seljuk history and one of the four capital cities. In this study, will be discussed political, religious/sectarian and economic reasons behind the incidents in Rayy during the Seljuk period, in the light of main sources.