CELÂLEDDÎN ED-DEVVÂNÎ VE FATİHA SÛRESİ TEFSİRİ

Celâleddîn ed-Devvânî ve Fatiha Sûresi Tefsiri Jalal al-Din al-Dawani and His Commentary of the Surah of al-Fatiha

Özet

Kur’an’ın tarih sahnesine inmesiyle başlayan tefsir faaliyeti, kıyamete kadar devamedecek bir eyleme işaret eder. İşte biz bu makalede Kur’an’a dair yorumlarını işârî tefsir başlığıaltında değerlendirebileceğimiz bir simayı, Celâleddîn ed-Devvânî’yi ele alacağız. MakaledeDevvânî’nin tefsire dair çalışmalarını öncelikle sunacağız. Devamında Fatiha suresine dairyaptığı tefsiri tespit ettiğimiz yazmalar arasından 6 tanesi ışığında tahkik edeceğiz. AyrıcaFatiha suresi risalesini değerlendirmeye çalışacağız.Devvânî’nin tefsir çalışmalarına baktığımızda belli bir meseleyi kendisine konuedindiğini söyleyebiliriz. İnceleyeceğimiz Fatiha suresi tefsiri çalışması da bundan âzâdedeğildir. Şöyle ki sûre iki kısımdan oluşmaktadır. İlk kısmında Allah’ın varlıkla ilişkisine işaretedilirken ikinci kısımda varlığın Allah’la ilişkisi ele alınmaktadır. Devvânî de surenin ilkkısmında Allah’ın zâtı ile sıfatlarını ayırarak sıfatların varlıkla ilişkisinin nasıllığınıincelemektedir. İkinci kısımda ise çokluk âleminden Allah’a ulaşmanın imkânınıirdelemektedir. Bu meyanda o; ariflere, seyr-i sülûk sahiplerine ve isabet eden istidlal ehlinenimet verildiğini söylerken çokluk perdesini aşamayanları Allah’ın yolundan uzaklaşanlar vesapanlar olarak nitelemektedir.

Abstract

Interpretation of the Qur’an that started with the appearance of the Qur’an on the scene of history refers to a continuous act lasting to the doomsday. So, we will deal with a figure whose interpretation of the Qur’an could be considered under the title of commentary of allusion (ishari), Jalal al-Dın al-Dawani. We will first present the tafsir works of al-Dawani. Then we will edit his exegesis of the surah of al-Fatiha based on six manuscript copies. Also we will try to evaluate his work. When we look at al-Dawani’s studies of Qur’anic exegesis, we can see al-Dawani chooses a specific issue as the subject. So, his commentary of the surah of al-Fatiha is a sample of this. The commentary is consists of two parts. The first part examines the relationship of God to creatures, while the second part is about the relationship of creatures to God. Al-Dawani first differentiates the essence of God from His attributes, then studies on the quality of relationship of Divine attributes to creatures in the first part of the commentary of the surah. In the second part, he questions the possibility of reaching God from the world of abundance. Here, he states that arifs, the owners of sayr u suluk, and ahl al-istidlal who hit the right are bestowed favor while he describes those who could not go beyond the curtain of abundance as those who are subjects of God’s anger and who go astray