İbâdiyye’nin Erken Dönem Hadis Kaynakları

Özet

Hadis tedvin ve tasnif faaliyeti neticesinde özellikle hicri ilk dört asırda hadis edebiyatının en güzel örnek metinleri ortaya çıkmış ve bu eserlerinönemli bir kısmı günümüze kadar gelmiştir. Her ne kadar söz konusu dönemde tam olarak bir mezhepleşme sürecinden söz etmek zor ise de günümüze kadar gelebilen hadis kaynaklarının ekseriyetinin, sünnî mezheplere müntesip âlimlere ait olduğu söylenebilir. Bununla beraber sünnîler kadar olmasada diğer İslami fırkaların da hadis rivayetiyle ilgilendiğini ve kendilerine aithadis kaynaklarının olduğunu ifade etmek gerekir. Hadis rivayeti faaliyetinekatılan ve buna bağlı olarak kendisine ait hadis mecmuaları olan mezheplerden biri de İbâdiyye’dir. Hicri ikinci asırdan itibaren hadis tedvin ve tasniffaaliyetine katılan İbâdiyye’nin hadisle ilgili bazı eserleri, günümüze kadargelmemiş veya kaybolmuş ise de Rabî’ b. Habîb’in el-Câmiu’s-sahih adlı eserigünümüze kadar gelebilmiştir. İbâdiyye prensip olarak diğer İslami fırkalarınhadis kitaplarını kabul etmekle beraber öncelikli olarak kendi hadis kaynaklarına müracaat etmektedirler. Onlara göre kendi mezhep âlimleri tarafındantelif edilen hadis mecmuaları daha sahih ve muteberdir. Bu çalışmamızda erken dönemden itibaren hadis rivayetiyle meşgul olan İbâdiyye’nin ulaşabildiğimiz hadis ve sünnetle alakalı kaynaklarının neler olduğu özellikle kendikaynakları referans alınarak tespit edilecektir. Ayrıca söz konusu kaynaklarimkân nispetinde rivayet ve dirayet açısından tanıtılacak ve zaman zamanhadis eserleri hakkında gerekli değerlendirmelerde bulunulacaktır.

Abstract

As a result of the hadith and classification activities, especially in the first four centuries of Hijri, the best examples of hadith literature emerged and a significant number of these works have survived to the present day. However, it is necessary to state that other Islamic sects, although not as much as the Sunnis, are interested in the hadith narration and that their own hadith sources are formed. One of this sect is Ibadiyya. Although all the works of Ibadiyya about the hadith have not come to the present day, in the first place, Rabi’ b. Habib’s el-Camiu’s- Sahih has survived until today. In principle, Ibadiyya accepts the hadith books of other Islamic sects, but primarily applies to their own hadith sources. In this study, the books of Ibadiyya related to hadith and sunnah which are interested in narration of hadith since early period, will be determined. İn doing so, it will be determined especially with reference to the sources of Ibadiyya. In addition, the books we have identified will be examined in terms of hadith sciences.