İslam Psikolojisinde Gelenekler, Paradigmalar ve Temel Kavramlar

Özet

Psikolojinin kavramsal araçları, tedavinin sonucunu öngörmek kadar psikoterapistlerin hastalarında ve kendilerinde gözlemledikleri olguların karmaşıklığını açıklamayı da amaçlamaktadır. Doğal olarak, Müslüman psikologlar, mesleklerinin kavramsal araçlarında ve İslam psikolojisinde yazılan şeylerde, özellikle kültürler arası geçerliliği bulunmayan ya da İslami ilkelerle çelişen Batı psikolojisini elekten geçirmenin (filter out) gerekliliğini iddia ederek Batı psikolojisini İslami bakış açısıyla eleştiren Badri tarafından yazılanlarda (Müslüman psikologların ikilemi, MWH Londra, Londra, 1979) tatmin aradılar. Bu yazıda Badri’nin (1979) yaklaşımının bir adım ötesini savunuyorum ve geleneksel İslam düşüncesinden türetilmiş benlik (the self) hakkında iş gören bir model sunuyorum. Tamamlanmamış ve tam olgunlaşmamış olsa da bu modelin, bir klinisyen olarak algılarımı bilgim dâhilindeki diğer herhangi bir psikolojik modelden daha iyi anladığına inanıyorum.

Abstract

The conceptual tools of psychology aim to explain the complexity of phenomena that psychotherapists observe in their patients and within themselves, as well as to predict the outcome of therapy. Naturally, Muslim psychologists have sought satisfaction in the conceptual tools of their trade and in what has been written in Islamic psychology— notably by Badri (The dilemma of Muslim psychologists, MWH London, London, 1979), who critiqued Western psychology from an Islamic perspective, arguing the need to filter out from Western Psychology which was cross-culturally invalid or was in conflict with Islamic precept. In this paper, I advocate an extension of Badri’s (1979) approach and present a working model of the self derived from traditional Islamic thought. This model, though rudimentary and incomplete, I believe, makes better sense of my perceptions as a clinician than any other psychological model within my knowledge.