İlk Hadis Usulü Eserinde Râmhürmüzî’nin Fıkhü’l-Hadîs Denemesi

Özet

İslâm’ın doğru anlaşılması, temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve ha- dislerin maksatlarına uygun bir şekilde kavranmalarına bağlıdır. Bu gerçeği çok iyi bilen Hz. Peygamber, sözlerindeki amaçların kavranması yönünde çok vurgulu telkin ve teşviklerde bulunmuş, neticede sahâbe-i kirâm arasın- dan hadislerin maksatlarına nüfuz edip rivayet-dirâyet bütünlüğünü sağla- yan kimseler ortaya çıkmıştır. Resûl-i Ekrem’in vefatından sonra ise daha ön- cesinde var olmayan pek çok olay vuku bulmuş, farklı dinî anlayışlar zuhur etmiş ve bu durum fıkhü’l-hadîse/dirâyetü’l-hadîse olan ihtiyacı arttırmış; hatta hadislerin manalarını anlamak, ilmin yarısı kabul edilmiştir. Bu bağ- lamda zuhur eden her bir ekol de kendi prensipleri çerçevesinde rivayetleri anlama gayreti içinde olmuştur. Mesailerinin çoğunu hıfz, kitâbet, tedvin ve tasnîf faaliyetleri ile geçiren ehl-i hadîs ise rivayetleri idrak noktasında bir- takım eleştirilere maruz kalmışlar hatta muhtevasını bilmeden hadis nak- letmek ve bilgi hamallığı yapmak ile itham edilmişler, buna mukabil onlar da savunma refleksi ile kendilerinin de bu alanda yetkin olduklarını ispat için gerek rivayet gerekse dirâyet/usul türü çalışmalar kaleme almışlardır. Nitekim telif ettikleri bu eserlerde, bir taraftan daha öncesinde yapageldikleri fıkhü’l-hadîs çalışmalarını günyüzüne çıkarmaya diğer taraftan ilgili alan- da kendilerinin de söz sahibi olabileceklerini göstermeye çalışmışlardır. İşte bu makale, alanında ilk olma niteliği taşıyan el-Muhaddisü’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâî adlı usul eseri çerçevesinde fıkhü’l-hadîs meselesinin nasıl ele alınıp incelendiğini konu edinmektedir

Abstract

To understand Islam correctly depends on the correct understanding of the Quran and hadiths. The Prophet, who knew this truth very well, paid attention to deliver the true meaning of his remarks. As a result of his endowers, some of his Companions could obtain a skill that is the Narration- Understanding integrity which provides the true meanings of hadiths. After the death of the Prophet, as a result of new circumstances, many unexpected events occurred and different religious understandings have emerged. Therefore, the need to understand and interpret the meanings of hadiths to draw new rules for ongoing issues. Hadiths learning becomes a sıignificant field of science that new schools of Hadiths have emerged based on different methodological approaches to understand the hadiths. In this context, each school that emerged tried to understand the hadiths within the framework of their own principles. Ahl al-hadîth scholars spent most of their time with hadith memorization, hadith writing, collecting hadiths and classification. Hence, they were subjected to some criticism that they did not understand the narrations correctly. They were even accused of conveying hadiths without knowing the content and carrying unnecessary information. On the other hand, Ahl al-hadîth scholars also showed a defense reflex and they wrote both narration and Dirâyah/Usul studies to prove that they are competent in this field. As a matter of fact, in these works they have written, they aimed to reveal fiqh al-hadîth studies, which continue to be carried out before them, and also tried to show that they can have a say in this scientific field. This article is about how the subject of fiqh al-hadîth is handled in this book, based on the first methodology of hadith work named al-Muhaddith al-fâsil bayna al-râwî wa l-wâî.