İnsanın Boş Özü: Hadis Literatüründe ve Klasik Arap Edebinde Etik ve Estetik

Man’s Hollow Core: ethıcs and aesthetıcs ın Ḥadīth lıterature and classıcal Arabıc adab

Özet

Klasik Arapça Hadis literatürü, büyük ölçüde Muhammed Peygamber’in söz ve eylemlerinin kayıtları olan mikro anlatılardan oluşur. Bu çalışma, mu- teber (canonical) Hadis külliyatında -burada “pratik ahlak” olarak karşılana- bilecek ancak genellikle klasik Arapça edebî eserleri (belles-lettres) belirtmek için kullanılan bir terim olan- edeb başlığı altında sıralanan seçilmiş örnekler üzerinde yoğunlaşmak suretiyle onların edebî formlarını incelemeye çalış- maktadır. Klasik Arapça edebî eserler, Hadis literatüründen oldukça farklı bir literatür türü olsa da, burada incelenen metinler ikisi arasında belirli bir ke- sişim noktasına işaret etmektedir. Hadiste tezahür ettiği şekliyle edebin ahlakî boyutu, Hayden White’ın anlatısallık (narrativity) ve yasa/kural (law) arasın- daki ilişki üzerine olan kuramı ışığında ayrıntılarıyla incelenmektedir. Hadi- sin mikro-anlatısı ile destanın (epic) makro-anlatısını karşılaştırmak, [Hadisin] edebe yaklaşımına yeni bir bakış sağlamakta ve onun ayırt edici edebî ve dinî estetiğini vurgulamaya hizmet etmektedir

Abstract

Classical Arabic Ḥadīth literature is largely composed of micro-narratives recording the sayings and deeds of the Prophet Muḥammad. This study seeks to examine their literary form by focusing on selected examples listed in the canonical Ḥadīth compendia under the heading of adab, a term which may be rendered here as “practical ethics” but which is also commonly used to designate classical Arabic belles-lettres. While the latter is a type of literature quite distinct from the literature of Ḥadīth the texts here studied point to a certain interface between them. The ethical dimension of adab as it appears in Ḥadīth is examined further in the light of Hayden White’s theory on the relation between narrativity and law. Contrasting the micro-narrative of Ḥadīth with the “macro-narrative” of the epic provides further insight into its approach to adab and serves to highlight its distinct literary and religious aesthetic