Şibanîler ve astrahanîler devri yerli vakayinameleri

Özet

1500 yılında Muhammed Han Şibanî tarafından kurulan Buhara Özbek Devleti 1920 yılına kadar hayatiyetini devam ettirmiş, bu süre zarfında yönetimde birbiri ardı sıra üç hanedan işbaşına gelmiştir: Şibanîler, Astrahanîler ve Mangıtlar. Bu hanedanların üyeleri bir yandan ülke topraklarını genişletmeye ve halkın refah ve huzurunu sağlamaya çalışırken, bir yandan da zaferlerinin ve halkı için yaptıklarının sonraki kuşaklar tarafından bilinmesi amacıyla eserler kaleme aldırmışlardır. Vakayiname denilen bu çalışmalarda vakanüvisler ülkede meydana gelen siyasi, sosyal, iktisadi ve kültürel olayları, zaman zaman güvendikleri kişilerden duyduklarına göre, zaman zaman da bu olaylara bizzat şahit olarak, kaleme almışlar ve araştırmacılar için zengin malzeme bırakmışlardır. Bu makalede Buhara Hanlığı’nda iktidar süren Şibanîler ve Astrahanîler hanedanları döneminde yazılan ve dikkati çeken yerli vakayinameler ele alınmış, temel özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

The Uzbek State of Bukhara, established in the sixteenth century by Muhammad Khan Shibani, survived until 1920. In the meantime, three dynasties came to power successively: the Shibanids, Ashtrahanids, and Manghits. The members of these dynasties, on the one hand, tried to expand the state lands and to provide affluence and peace for the people; on the other hand, they wanted to have somebody write books so that their victories and doings for their subjects would be known to later generations. In the books called “chronicles”, chroniclers recorded political, social, economic and cultural events of country, according to eyewitness and also contacts’ reports. Thus they left a plentiful data for researchers. This article traces the most prominent native chronicles written in the Shibanid and Astrahanid dynasties of the Khanate of Bukhara revealing their main features.