A Politically Active Merchant family in 19th Century Ottoman Iraq: The Khudairizades

Özet

Osmanlı Devleti'nin iktisadi ve siyasi olarak zayıflaması birçok ayanın onsekizinci yüzyılda güçlenerek daha özerk hareket edebilmesini sağladı. Osmanlı Devleti'nin Tanzimat reformları ile zirvesine ulaşan ondokuzuncu yüzyıldaki merkezileşme çabaları siyasi gücü taşradan merkeze taşımayı hedefliyordu. Kısıtlı sayıda çalışma bu merkez ile taşra veya padişah ile ayanlar arasındaki münasebeti ve ayanların aşamalı olarak azalan siyasi etkisini incelemektedir. Bu makale Osmanlı merkezileşmesinin merkez-taşra münasebetlerine etkisini ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında Bağdad ve Basra eyaletlerinde aktif olan tüccar Hudeyrızade ailesi üzerindeki etkisi örneği ile incelemektedir. Makale merkez ile Hudeyrizade ailesi arasında gelişen münasebetin Hudeyrizade ailesinin resmi olarak muhatap alınması ile bölgedeki itibarının artmasına sebep olduğunu göstermektedir.

Abstract

As the Ottoman Empire financially and politically weakened, many local landlords or ayans enjoyed broad political autonomy in the eighteenth century. Ottoman centralization efforts in the nineteenth century, which reached their peak with the Tanzimat reforms, aimed to transfer the power from periphery to center. Only few studies focus on the relations between center and periphery, namely the Sublime Porte and local notables, and the declining influence of local notables in this new era. This paper examines the evolution of the Khudairizadehs, a merchant family in the provinces of Baghdad and Basra during the second half of nineteenth century as a case study in light of this Ottoman centralization policy and presents how this center-periphery relationship affected the Khudairizadehs. The article shows that the relationship between Khudairizadehs and the center helped to elevate the regional status of the family as their position in the region was acknowledged by the Ottomans.