Atatürk Döneminde Türkiye’de Komünist Propagandaya Karşı Alınan Önlemler

Özet

Osmanlı Devleti ve Rusya, Birinci Dünya Savaşı’na karşıt taraflarda girmişlerdi. Ancak1917 yılında Rusya’da meydana gelen Bolşevik Devrimi ile rejim değişmiş, Batılı devletler ileilişkileri bozulmuştu. Aynı süreçte Osmanlı Devleti savaştan mağlup ayrılmış, imzalanan MondrosMütarekesi ile Anadolu, Batılı güçler tarafından işgal edilmişti. Bu olaylar bir kısım Türkyöneticileri ve Rus yöneticileri birbirine yakınlaştırmıştı. Bu yakınlaşma ise Türkiye’de komünistideolojinin yayılması için propaganda yapılmasına ortam hazırlamıştı.Dönemin şartlarının ortaya çıkardığı karşılıklı menfaat ilişkisi ve sınırdaş olmanın getirdiğiyakınlaşma ve işbirliğine rağmen, taraflar ilişkileri sadece siyasi ve askeri alanlarla sınırlıtutmuştur. Özellikle Ankara, Sovyet Rusya’nın ideolojisine karşı mesafeli bir tutum izlemişti. SovyetRusya’nın yayılmacılığına hizmet etmesinin yanında, içerik bakımından da temkinli yaklaşılankomünist ideoloji, kontrol altında tutulmaya çalışılmış, düşünce sahasında yayılmaması için,komünist propagandaya karşı önlemler alınmıştır.Çalışmamızda; belgeler eşliğinde, Türkiye’de komünist propagandaya karşı alınan önlemlerincelenmiştir. Antikomünist faaliyetler çerçevesinde bazı yayınların yasaklanması ve yurt dışındakiyayınların ülkeye sokulmaması konusunda alınan önlemler ve komünist propagandası yapanlarıntutuklanma nedenlerini, gerekçeleriyle birlikte incelemeyi amaçladık.

Abstract

The Ottoman State and Russia entered the opposite sides of the First World War. However, with the Bolshevik Revolution that took place in Russia in 1917, the regime changed and relations with Western states were broken. In the same period, the Ottoman State was defeated from the war, and the Mondros Armistice was signed and the Anatolia was occupied by Western powers. These events brought some Turkish heads and Russian heads closer together. This rapprochement prepared the environment for propaganda to the spread of communist ideology in Turkey. Despite this rapprochement and co-operation, the parties had limited relations to only political and military areas. Especially Ankara was following a distant attitude towards the ideology of Soviet Russia. Communist ideology was tried to be controlled, and precautions were taken to prevent it from spreading for serving the expansionist policy of Soviet Russia. In our study; In the accompanying documents, the measures taken against communist propaganda in Turkey were examined. We intend to investigate the reasons for the prohibition of certain publications within the framework of anticommunist activities and the reasons for the non-inclusion of foreign publications in the country and the reasons for the arrest of the communist propagandists, together with justifications.