Birinci Dünya Savaşında ve Sonrasında Milliyetçi ve Şarkiyatçı Söylemlerde Türk Kadını1

Özet

Kendilerini "öteki" yoluyla tanıtma ve tanıma çabası içerisinde olan şarkiyatçılar, sıklıklakadınların temsiline odaklanmış, anlatılarında cinsiyetlendirilmiş bir mekân olarak harem vekafesli pencerelerin gerisinde hayattan kopuk olarak yaşayan, korunmaya muhtaç, aciz doğulukadını betimlemişlerdir. Şarkiyatçıların edilgen olan ve "Türk Kadınları" diye genelde çoğul olarakkullanılan anlatımları, milliyetçi söylem içerisinde etkin olan ve kitleler önünde konuşabilen birbireye dönüşür. Milliyetçi söylemde Türk kadını savaşa katkı veren "ulusun annesi" haline gelir vekadın olarak temsil edilen vatan gibi o da korunmalıdır.Bu çalışmada, Birinci Dünya Savaşı ve sonrasında Türk kadını algısı, şarkiyatçı ve milliyetçisöylem içerisinde incelenip karşılaştırılacak, savaş zamanı Türk kadını anlatılarından örneklerverilecektir. Çalışmada amaçlanan, şarkiyatçı söylem ile milliyetçi söylemin Türk kadınıbetimlemeleri bağlamında karşılaştırılmasıyla her iki dil kullanımında da kadının bir araç olarakkullanıldığını göstermektir. 2

Abstract

Orientalists who are struggling to identify and recognize themselves through the "other" have often focused on women's representation, describing women in need of protection, incapable of living in a state of disarray behind harem and caged windows as gendered spaces. Orientalists’ passive and often plural narrative of "Turkish Women," turns into an individual who is active and who can speak in front of masses in nationalist discourse. In the nationalist discourse, the Turkish woman becomes a "mother of the nation" who contributes to the war and therefore must be protected like the homeland represented as a woman. In this study, the perception of Turkish women during and after World War I will be examined and compared within orientalist, and nationalist discourses and examples will be given from the Turkish women's wartime narratives. By comparing the orientalist discourse and the nationalist discourse within the context of the representation of Turkish women; the study aims to show that women are used as a tool in both language usages.