Hellenistik ve Roma Dönemi’nde Hellen Kentlerinde Tahkim: Samos- Priene Örneği

Arbitration in Hellen Cities in Hellenistic and Roman Periods: Samos- Priene Example

Özet

Antik Hellen Dünyası’nda tahkim davaları anlaşmazlıklar için yaygın bir çözümyöntemi olarak sıklıkla kullanılmıştır. Hellen kent devletleri aralarındaki anlaşmazlıklarıikili olarak çözemediklerinde itibar sahibi üçüncü bir kent devletinden arabuluculuktalebinde bulunmaktaydılar. Bu barışçıl yöntem yaygın bir şekilde uygulanırken zamanzaman kent devletleri, aralarında yaptıkları antlaşma metinlerine ileride oluşabilecek olasıanlaşmazlıkların çözümü için tahkim şartı ile ilgili maddeyi de ekliyorlardı. Hatta hakemolarak seçilebilecek kent ya da kentlerin adları da eklenmekteydi. Bu seçimler yapılırken enince detayına kadar belirlenebiliyordu. Tahkim davalarına bakacak olan mahkeme heyetiüyelerinin seçimleri titizlikle yapılmaktaydı.Bu barışçıl yöntem Hellenistik krallıklar ve Roma Dönemi Küçük Asia’sında devamettirilmeye çalışılmıştır. Ancak Roma’nın bölgeye tamamen hâkim olmasıyla daha çoksenatusun tahkim davalarına müdahil olmaya başladığını görmekteyiz. İlk dönemlerdesenatus bu davalara müdahil olmadan üçüncü bir kenti görevlendirmekteydi. Ancak hergüçlü devletin yaptığı gibi bölgedeki kendi çıkarlarının gözetilmesine önem vermekteydi.Bu nedenle de tahkim davalarında tam olarak tarafsız ve adaletli davrandığını söylememizçok da olası değildir. Bu tahkim davalarının en bilinen örneklerinden biri, Samos ile Prienekentleri arasında yaşanan arazi anlaşmazlığı nedeniyle çok defa tekrarlanmış olan tahkimdavalarıdır

Abstract

In the Ancient Hellen World, arbitration cases were frequently used as a common solution method for disputes. When two Hellen city-states could not resolve disputes between themselves, they would seek the mediation of a third city-state of high prestige. While this peaceful method was widely practiced, from time to time, city-states would add the clause related to arbitration to the texts of their treaties to settle possible disputes that might occur later. They would even add the names of the cities that could be chosen as arbitrators. These choices could be determined down to the smallest detail. The election of the members of the panel that would hear the arbitration cases was made with great care. This peaceful method was tried to be continued in Hellenistic Kingdoms and Roman Period Asia Minor. However, we see that rather the senatus started to intervene in the arbitration cases as Rome completely dominated the region. In the early days, the senatus would not intervene in these cases and would act as a third state. However, as every powerful state had done, it would show great care that its interests in the region were looked out for. Therefore, we cannot really say that it was completely impartial or fair in arbitration cases. One of the most well-known examples of these arbitration cases is those regarding land disputes between the Cities of Samos and Priene that have been repeated many times.