Osmanlı-İngiliz Ticaret Tarihinin İngiliz Arşiv Kaynakları: State Papers Tasnifi Üzerine Bir Değerlendirme

Archival Sources of Ottoman-British Commercial Relations History: An Evaluations of State Papers Classification

Özet

Osmanlı-İngiliz ilişkilerine dair araştırmalar son yıllarda yeniden artış göstermektedir. Bu ilgiyönelimi İngiliz Ulusal Arşivi (The National Archives=TNA)’nde muhafaza edilen Osmanlı tarihi ileilgili belgeleri daha da dikkat çekici hale getirmiştir. Söz konusu arşiv iki ülke arasındaki diplomatikve ticari ilişkiler için önemli miktarda belge barındırmaktadır. Diplomatik ilişkiler yanında özellikleOsmanlı limanlarında ve şehirlerinde ticaret yapan Levant Company tüccarlarının faaliyetlerini buarşiv belgeleri üzerinden incelemek de mümkün olmaktadır. İki devlet arasındaki ilk ilişkilerin tesisedildiği 1580’den itibaren İstanbul elçiliği ve Osmanlı şehirlerindeki konsolosluklar, İngiliz hariciyesive Levant Company merkezinden yapılan karşılıklı yazışmalar bu arşiv belgelerinin esasınıoluşturmaktadır. Bu birikim 1780’lere kadar devam eden dönem için TNA’de State Papers (SP.) adıverilen tasnifte muhafaza edilmektedir. Bu tasnif kendi içinde üç alt tasnife ayrılmıştır. Bu makaledeSP. tasnifindeki bu arşiv belgelerin konularına göre tasnifi ve tanıtımı ile içerik analizleri, 18. yüzyılağırlıklı olmak üzere Osmanlı-İngiliz ticari ilişkileri bakımından kaynak değerleri incelenecektir.

Abstract

The number of researches on Ottoman-British relations has been increasing remarkably in recent years. This increasing interest has made the documents about Ottoman history preserved in The National Archives (TNA) more noteworthy. Many documents about diplomatic and commercial relations between the two countries are available at TNA where it is also possible to examine the activities of the Levant Company merchants, especially in the Ottoman ports and cities. The correspondences of the British Istanbul Embassy starting from its foundation in 1580, the British consulates in the Ottoman cities, the British Ministry of Foreign Affairs, and the Levant Company center form the basis of these archival sources. All these documents in TNA about the relations of the countries until the 1780s are preserved under the classification called State Papers (SP.) which is divided into three sub-categories. This article describes SP. classification and content analysis of these archive documents according to their subjects, their content analysis, and the source values in terms of Ottoman-British trade relations, especially in the 18th century.